نگاهی به یک بازار ۵۰ میلیارد دلاری

جهان صنعت– شورای بین‌المللی غلات اخیرا پیش‌بینی کرده است تولید گندم جهان در سال مالی۲۷-۲۰۲۶ حدود ۸۲۰‌میلیون تن باشد که ۲۴‌میلیون تن یا ۳‌درصد کمتر از سطح استثنایی فصل قبل است. با وجود این کاهش، این محصول همچنان دومین محصول بزرگ ثبت شده خواهد بود و تاکید می‌کند که بازار با سناریوی کمبود مواجه نیست.

با این وجود یکی از ویژگی‌‌های کلیدی چشم‌انداز ۲۷-۲۰۲۶ شورای بین‌المللی غلات، اختلاف بین صادرکنندگان و وارد‌کنندگان است. به نحوی که پیش‌بینی می‌‌شود تولید در میان صادرکنندگان اصلی گندم حدود ۴۲‌میلیون تن نسبت‌به سال گذشته کاهش یابد. این در حالی است که طبق داده‌های سایت تحقیقی worldtopexports در سال ۲۰۲۵، فروش جهانی گندم صادرشده از همه کشورها در مجموع ۴۸‌میلیارد دلار بود. این مبلغ دلاری ناشی از کاهش ۷/‏۱۵‌درصدی فروش بین‌المللی گندم از سال۲۰۲۱ است که صادرات جهانی گندم ۹/‏۵۶‌میلیارد دلار ارزش داشت. همچنین از سال۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵، ارزش گندم صادراتی جهانی در مقایسه با ۷/‏۵۳‌میلیارد دلار سال قبل، ۷/‏۱۰‌درصد کاهش یافت.

کانادا؛ پیشرو در صادرات گندم در سال ۲۰۲۵

از سوی دیگر در رابطه با بزرگ‌ترین کشورهای صادر‌کننده گندم نیز این گزارش نشان می‌دهد پنج‌صادر‌کننده بزرگ گندم یعنی «کانادا، استرالیا، ایالات‌متحده آمریکا، روسیه و فرانسه» بیش از سه‌پنجم(۲/‏۶۱درصد) از ارزش کل محموله‌های بین‌المللی این غذای مغذی غلات را تامین کردند.

در واقع درخصوص کشورهای برتر در صادرات گندم این گزارش می‌گوید: در مدت نامبرده کشور کانادا با رقم زدن صادراتی به ارزش ۱/‏۸‌میلیارد دلار که حدود ۱۷‌درصد از کل صادرات گندم می‌شود در جایگاه اول قرار دارد و پس از آن استرالیا با صادراتی به ارزش ۴۶/‏۶‌میلیارد دلار و سهمی ۵/‏۱۳‌درصدی در رتبه دوم و ایالات‌متحده با صادراتی ۳۶/‏۶‌میلیارد دلاری و سهمی ۲/‏۱۳‌درصدی از کل صادرات گندم در رتبه سوم قرار دارد.

پس از آن نیز کشورهای روسیه، فرانسه، آرژانتین، اوکراین، رومانی، قزاقستان، بلغارستان، آلمان، لهستان، لیتوانی، لتونی و مجارستان نیز در رده‌های چهارم تا پانزدهم صادراتی قرار دارند. به این ترتیب است که از نظر ارزش، ۱۵کشور ذکرشده ۵/‏۹۱‌درصد از گندم صادراتی جهان را در سال۲۰۲۵ صادر کردند.

نکته قابل‌توجه اینکه در میان صادرکنندگان برتر ذکرشده در بالا، سریع‌‌ترین رشد در بین تامین‌کنندگان گندم از سال ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ به شرح زیر بود: آرژانتین(۲/‏۵۷درصد افزایش)، قزاقستان(۴/‏۴۶درصد افزایش)، رومانی(۴/‏۱۷درصد افزایش) و بلغارستان(۱/‏۱۷درصد افزایش). در عوض کشورهایی که کاهش فروش گندم صادراتی خود را تجربه کردند، عبارتند از: روسیه(کاهش ۱/‏۵۴درصد نسبت به سال۲۰۲۴)، اوکراین(کاهش ۳/‏۴۳-درصد)، مجارستان(کاهش ۷/‏۲۷-درصد)، آلمان(کاهش ۳/‏۲۲-درصد) و لهستان(کاهش ۳/‏۲۱-درصد).

سود کانادا از کاهش عرضه ایالات‌متحده و استرالیا در ۲۰۲۷-۲۰۲۶

در واقع در حالی کانادا در صادرات گندم پیشرو است که شورای غلات در جدیدترین چشم‌انداز سال ۲۰۲۷-۲۰۲۶ خود عنوان کرده است: پیش‌بینی می‌‌شود تولید در میان صادرکنندگان اصلی گندم حدود ۴۲‌میلیون تن نسبت به سال گذشته(۲۰۲۶-۲۰۲۵)کاهش یابد.

در واقع در این چشم‌انداز آمده است: انتظار می‌‌رود ایالات‌متحده کمترین میزان برداشت گندم را در بیش از ۵۰سال گذشته داشته باشد که ظرفیت صادرات را محدود می‌کند. آسیای پاسیفیک همچنان مقصد اصلی گندم ایالات‌متحده است اما کاهش موجودی گندم در ایالات‌متحده می‌‌تواند فرصت‌‌هایی را برای سایر تامین‌کنندگان ایجاد کند.

استرالیا به‌دلیل مزیت حمل‌ونقل خود به جنوب شرقی آسیا معمولا در موقعیت خوبی برای بهره‌مندی از این وضعیت قرار دارد. با این حال انتظار می‌‌رود تولید استرالیا نیز به طور قابل‌توجهی کاهش یابد و توانایی آن را برای بهره‌برداری کامل از این فرصت محدود کند.

به نظر می‌رسد کانادا به‌ویژه در بازارهای گندم با پروتئین بالا موقعیت بهتری دارد به نحوی که شورای غلات می‌گوید: کانادا می‌‌تواند صادرات خود را به‌میزان قابل‌توجهی افزایش دهد و در صورت تضعیف رقابت از سوی ایالات‌متحده و استرالیا، ممکن است به سطوح صادرات بی‌سابقه‌ای برسد.

رقابتی‌تر شدن بازار هند

در این چشم‌انداز انتظار می‌رود روسیه، اتحادیه اروپا و اوکراین نیز صادرات بیشتری داشته باشند اما هرکدام با محدودیت‌هایی روبه‌رو هستند. توانایی روسیه برای جابه‌جایی ذخایر بزرگ به نوسانات ارز، حاشیه سود و لجستیک داخلی بستگی دارد به ویژه به این دلیل که برخی ذخایر از بنادر صادراتی دور هستند. صادرکنندگان اتحادیه اروپا باید در صورت کاهش خرید مراکش و بسته ماندن الجزایر به روی گندم فرانسه، بازارهای جایگزین پیدا کنند. رقابت‌پذیری اوکراین به‌شدت به هزینه‌های حمل‌ونقل و دسترسی به بازارهای دوردست مانند آسیای جنوب شرقی بستگی دارد.

شورای غلات می‌گوید: در سال ۲۰۲۷-۲۰۲۶ هند یکی دیگر از کشورهایی است که باید به آن توجه کرد. اگر قیمت‌های جهانی به اندازه کافی افزایش یابد، گندم هند می‌‌تواند رقابتی‌تر شود، ابتدا در بازارهای همسایه مانند نپال و بنگلادش.

آسیای پاسیفیک می‌تواند به یکی از حوزه‌‌های کلیدی رقابت تبدیل شود. اگر تقاضای شمال آفریقا ضعیف شود، صادرکنندگان اروپایی به ویژه فرانسه ممکن است به‌دنبال افزایش حمل‌ونقل به این منطقه باشند. تامین‌کنندگان دریای سیاه می‌توانند همین بازارها را هدف قرار دهند اما فروش در مسافت‌های طولانی‌تر به هزینه‌های حمل‌ونقل، نوسانات ارز و رقابت از سوی کانادا و استرالیا بستگی خواهد داشت.

صادرات گندم در سال۲۰۲۵ از دیدگاه قاره‌ای

از سوی دیگر از دیدگاه قاره‌ای، کشورهای واقع در اروپا تقریبا نیمی از صادرات گندم جهانی را در طول سال۲۰۲۵ با محموله‌هایی بالغ‌بر ۹/‏۲۰‌میلیارد دلار یا ۶/‏۴۳‌درصد از کل فروش جهانی تامین کردند.

از سوی دیگر صادرکنندگان آمریکای شمالی که دوهمسایه پیشرو در حمل‌ونقل گندم(کانادا و ایالات‌متحده) را در خود جای داده‌‌اند، ۱/‏۳۰‌درصد دیگر از گندم فروخته‌شده در بازارهای بین‌المللی را تامین کردند. اقیانوسیه(عمدتا استرالیا) ۵/‏۱۳‌درصد از صادرات گندم را از نظر ارزش بر عهده داشت و از فروشندگان آمریکای لاتین(۳/‏۸درصد) از جمله کارائیب پیشی گرفت. درصدهای کمتری از صادرکنندگان در آسیا(۳/‏۴درصد) و آفریقا(۲/‏۰درصد) به دست آمد.