نمک ترامپ روی زخم اعراب
جهان صنعت – در حالی که رییسجمهور آمریکا به بهانه پیوستن به توافق احتمالی با ایران فشارهایش را به کشورهای عربی حوزه خلیجفارس و پاکستان و ترکیه به منظور پذیرش به اصطلاح «پیمان ابراهیم» برای عادیسازی روابطشان با رژیم صهیونیستی تشدید کرد اما به نوشته رسانه آمریکایی، جنگ تحمیلی علیه ایران و تشدید بیاعتمادی به سیاستهای واشنگتن، این فشارها را به شکست کشانده است.
دونالد ترامپ در روزهای اخیر و همزمان با تلاش برای حصول توافق با ایران برای پایان دادن به جنگ تحمیلی که خود آغازگر آن بوده، شرط جدیدی را مطرح کرد و آن اینکه کشورهای عربی، پاکستان و ترکیه باید بهعنوان بخشی از این توافق، روابط خود با رژیم صهیونیستی را ذیل پیمان ابراهیم عادیسازی کنند.
والاستریت ژورنال نوشت: اما در بخش بزرگی از کشورهای خلیجفارس، این پیشنهاد نهتنها جذابیتی نداشت بلکه نمک پاشیدن بر زخمهای کهنه تلقی شد. روابط آمریکا با کشورهای منطقه در نتیجه جنگ اخیر آسیب دیده است؛ جنگی که هزینههای سنگینی بههمراه داشت و نگرانیهای امنیتی متحدان واشنگتن را تشدید کرد.
جنگافروزی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ویژه علیه ایران در غرب آسیا هزینههای سنگینی برای متحدان آمریکا در منطقه داشته و نگرانیهای امنیتی آنها را به شدت افزایش داده است. تحلیلگران میگویند رهبران عرب اکنون نسبتبه آمریکا و رژیمصهیونیستی اعتماد خود را از دست دادهاند و بیم آن دارند که عادیسازی روابط، ایران را بیش از پیش علیه آنها تحریک کند.
این در حالی است که ایران در ماههای قبل به کشورهای حاشیه خلیجفارس ثابت کرد تحریکات آنها و همکاریهایشان با دشمنان را با حملات تلافیجویانه از طریق شلیک هزاران فروند پهپاد و موشک پاسخ میدهد. از سوی دیگر افکار عمومی کشورهای عربی پس از مشاهده جنگ ویرانگر و جنایتکارانه رژیمصهیونیستی علیه غزه، حتی نسبت به چند سال پیش نیز کمتر پذیرای روابط عادی با اسرائیل هستند. به نوشته رسانه آمریکایی «بسیاری از مردم منطقه بیشتر از آنکه ایران را خودسر بدانند اسرائیل که ثبات منطقه را برهمزده خودسر میدانند.»
جان آلترمن، کارشناس ارشد اندیشکده «مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی» واشنگتن میگوید: «احساس حاکم در حاشیه خلیجفارس این نیست که چقدر به آمریکا مدیون هستند بلکه این است که چقدر سرخورده شدهاند. اگرچه با احتیاط حرف خود را صریح نمیزنند اما معتقدند آمریکا انگیزه بسیار بالایی برای حفاظت از اسرائیل داشت اما برای حفاظت از آنها نه.»
به نوشته والاستریت ژورنال، ترامپ در تاریخ ۲خرداد(۲۳مه) طی تماس تلفنی با رهبران عربستان، قطر، پاکستان و ترکیه اعلام کرد که پیوستن به پیمان ابراهیم «باید الزامی» باشد. او بعدا در شبکه اجتماعی خود تاکید کرد که «عربستان و قطر فورا امضا کنند و بقیه هم دنبالهرو باشند.»
اگرچه امارات متحده عربی که در جنگ اخیر هدف بیش از ۲۸۰۰پهپاد و موشک ایران قرار گرفت، روابط امنیتی خود با آمریکا و اسرائیل را بازتایید کرده اما عربستان، قطر و کویت نشان دادهاند که قصدی برای همراهی با این فشار ندارند. ریاض همواره اعلام کرده است که تنها در صورت وجود مسیری روشن برای تشکیل کشور فلسطین، با عادیسازی روابط با اسرائیل موافقت میکند. قطر که میانجیگر آتشبس در غزه بود، هیچ برنامهای برای پیوستن به پیمان ابراهیم ندارد و یک مقام قطری تاکید کرده هرگونه تعامل با اسرائیل باید حول محور حل مساله فلسطین باشد. کویت نیز که از مدتها پیش عادیسازی روابط با اسرائیل را رد کرده و تحریم اعراب علیه آن را ادامه داده، تاکنون پاسخی به اظهارات ترامپ نداده است.
والاستریت ژورنال در ادامه این مطلب به تفاوت شرایط کنونی در غرب آسیا با شرایط پس از جنگ اول خلیجفارس در سال۱۹۹۱ اشاره میکند: آن زمان آمریکا با بهرهگیری از حسننیت کشورهای عربی، کنفرانس صلح مادرید را برگزار کرد که نهایتا به توافقهای اسرائیل با اردن و سازمان آزادیبخش فلسطین انجامید. اما اکنون کشورهای عربی خلیجفارس که خود خسارتهای سنگینی در نتیجه حملات تلافیجویانه ایران علیه پایگاههای آمریکایی و زیرساختهای غیرنظامی خود دیدهاند، تمایلی به پرداخت «بهای سیاسی» بیشتر از طریق تحریک ایران ندارند.
در حالی که از سال۲۰۲۴ عربستان و دیگر دولتهای عربی در سطح امنیتی با اسرائیل و آمریکا برای رهگیری پهپادها و موشکهای ایران همکاری کردهاند (از جمله به اشتراکگذاری اطلاعات راداری و گشودن حریم هوایی) اما به نوشته این روزنامه، روابط سیاسی با اسرائیل در کل منطقه پس از تخریب غزه و جنگهای اخیر به شدت تیره شده است. اکنون بسیاری در منطقه اسرائیل را نیرویی برهمزننده و اشغالگر میدانند که چندین کشور عربی را در اشغال خود دارد و فعالانه تلاش برای تشکیل کشور فلسطین را خنثی میکند.
مایکل رتنی، سفیر سابق آمریکا در عربستان و سرکنسول پیشین در بیتالمقدس معتقد است که کشورهای عربی خلیجفارس و پاکستان زیر فشار تن به عادیسازی نخواهند داد. او میگوید: «آنها فقط دندان روی جگر میگذارند و تمام تلاش خود را میکنند تا رابطه با آمریکا را بدون انفجار حفظ کنند. همه منتظر خواهند ماند تا غبار ماجرا بنشیند، پیش از آنکه قدم جنجالی یا بیثباتکننده دیگری بردارند.»
به نوشته والاستریت ژورنال، با وجود اصرار ترامپ بر گنجاندن عادیسازی روابط اعراب با اسرائیل در توافق نهایی با ایران، شرایط فعلی منطقه -از تجربه جنگ ویرانگر علیه غزه و بیاعتمادی به آمریکا گرفته تا افزایش قدرت چانهزنی ایران و حساسیت افکار عمومی عربی- نشان میدهد که شرایط چنین رویدادی وجود ندارد. کشورهای حاشیه خلیجفارس در شرایط کنونی بیش از آنکه به دنبال امتیازدهی به واشنگتن باشند، به فکر حفظ ثبات داخلی و مهار تنش با ایران هستند.
