موسیقی ایران میان صحنه و حاشیه
جهان صنعت– موسیقی ایران امروز همزمان شاهد چند رویداد و حاشیه متفاوت است؛ از اجرای ارکستر موسیقی ملی ایران در روسیه و برگزاری رسیتال پاییزه فریدون ناصحی گرفته تا انتشار یک اثر فولکلور و ادامه بحث درباره نامگذاری یکی از مراکز موسیقی شهرداری تهران. دراین‌میان ویژه‌برنامه‌ای موسیقایی نیز همزمان با نمایشگاه مدرسه میناب برگزار می‌شود.
ارکستر ملی در مسکو و کازان
ارکستر موسیقی ملی ایران به‌رهبری همایون رحیمیان و با آواز مجتبی عسگری در چارچوب هفته فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در روسیه در دو شهر مسکو و کازان روی صحنه می‌رود.
این اجراها بخشی از مجموعه برنامه‌هایی است که در قالب هفته فرهنگی ایران در روسیه برگزار می‌شود؛ رویدادی که از ۳تا۱۴مهرماه در چهارشهر سنت‌پترزبورگ، مسکو، کازان و آستراخان جریان دارد و ۱۶۸هنرمند ایرانی در ۳۰رشته در آن حضور دارند.
قرار است آئین رسمی آغاز برنامه‌های هفته فرهنگی ایران در روسیه نیز ششم مهرماه در مسکو برگزار شود. در این مراسم ارکستر موسیقی ملی ایران در سالن بالشوی تئاتر برای مخاطبان روس اجرا خواهد داشت.
اجرای ارکستر ملی در روسیه درشرایطی انجام می‌شود که حضور بین‌المللی گروه‌های ایرانی در سال‌های اخیر با موانع مختلفی روبه‌رو بوده است. از این منظر اجرای یک ارکستر ایرانی در رویدادی رسمی در روسیه بخشی از روند تعاملات فرهنگی دو کشور محسوب شده هرچند میزان اثرگذاری چنین برنامه‌هایی را باید در تداوم ارتباط میان هنرمندان و نهادهای فرهنگی دوکشور ارزیابی کرد.
7آهنگساز در رسیتال ناصحی
فریدون ناصحی نیز چهارشنبه و پنجشنبه 8و9مهرماه در تالار رودکی روی صحنه می‌رود. این نوازنده پیانو در نخستین اجرای پاییزه خود مجموعه‌ای از آثار آهنگسازان موسیقی کلاسیک جهان را اجرا خواهد کرد.
در این رسیتال آثاری از ولفگانگ آمادئوس موتسارت، لودویگ فان بتهوون، فرانتس شوبرت، فردریک شوپن، آستور پیاتزولا، فرانتس لیست و فیلیپ گلس در برنامه قرار گرفته است. سمفونی شماره۴۰ موتسارت، سونات آپاسیوناتا بتهوون، سرناد شوبرت، سه اتود از شوپن، لیبرتانگو پیاتزولا، لاکامپانلا و اتود شماره۶ فیلیپ گلس ازجمله آثاری هستند که ناصحی برای این برنامه انتخاب کرده است.
ناصحی متولد۱۳۳۶ و از نوازندگان و مدرسان پیانو است. او فعالیت حرفه‌ای خود را از نوجوانی آغاز کرد و در ۱۶سالگی با تلویزیون ملی ایران همکاری داشت. دوسال بعد برای ادامه تحصیل به‌آلمان رفت و پس از تحصیل در رشته سولیستی پیانو در آکادمی موسیقی برلین و برگزاری چند رسیتال در آلمان و اتریش به‌ایران بازگشت.
فعالیت او پس از بازگشت به‌ایران بیشتر در زمینه تدریس اجرای رسیتال و همکاری با ارکسترهای ایرانی و خارجی ادامه یافت. همکاری با ارکستر سمفونیک تهران و اجرای برنامه به‌عنوان سولیست مهمان ارکستر کومیتاس ارمنستان ازجمله فعالیت‌های او بوده است.
دعوا برسر یک نام
در بخش دیگری از اخبار موسیقی موضوع نامگذاری یک مرکز وابسته به‌شهرداری تهران بار دیگر محل بحث قرار گرفت.
در نشست شناخت هنر موسیقی که به‌مناسبت هشتادوپنجمین‌زادروز مجید کیانی برگزار شد علی‌اکبر شکارچی، نوازنده کمانچه، آهنگساز و مدرس موسیقی، نسبت‌به نامگذاری محل برگزاری نشست با عنوان خانه موسیقی تهران انتقاد کرد.
دلیل این اعتراض شباهت این نام با خانه موسیقی ایران است؛ نهادی که سال‌هاست با این عنوان فعالیت می‌کند.
شکارچی با اشاره به‌سابقه خانه موسیقی ایران و حضور چهره‌هایی همچون محمدرضا شجریان، داود گنجه‌ای و فرهاد فخرالدینی در شکل‌گیری و فعالیت آن خواستار انتخاب نام دیگری برای مجموعه متعلق به‌شهرداری تهران شد.
این‌موضوع البته پیش از این نیز از سوی خانه موسیقی ایران مطرح شده بود. طبق اعلام این نهاد پیش از افتتاح مجموعه جدید هیات‌مدیره خانه موسیقی ایران نسبت‌به استفاده از این عنوان اعتراض کرده و درخواست تغییر نام را مطرح کرده بود.
خانه موسیقی ایران اعلام کرده که این درخواست در دو نوبت طی نامه‌های رسمی به‌مسوولان مجموعه ارسال شده و حمیدرضا نوربخش، مدیرعامل خانه موسیقی ایران نیز در نخستین جلسه شورای سیاستگذاری مجموعه موضوع تغییر نام را مطرح کرده است. به این ترتیب مساله‌ای که در ابتدا ممکن بود صرفا یک تشابه اسمی تلقی شود اکنون به‌اختلافی میان یک نهاد صنفی باسابقه و مجموعه‌ای وابسته به‌شهرداری تهران تبدیل شده؛ اختلافی که هنوز به‌تغییر نام منجر نشده است.
نوای مهر درکنار مدرسه میناب
در یکی دیگر از برنامه‌های امروز ویژه‌برنامه موسیقی نوای مهر همزمان با نمایشگاه گروهی نقاشی مدرسه میناب در گالری خانه حوزه هنری برگزار می‌شود.
در این برنامه مهران مهرنیا با تار، رضا مهدوی با سنتور و احمد رمضی با سه‌تار به‌اجرای تک‌نوازی و قطعاتی از موسیقی ایرانی می‌پردازند.
نمایشگاه مدرسه میناب نیز مجموعه‌ای از آثار هنرمندان معاصر ایران را دربر گرفته و به‌موضوع دانش‌آموزان و شهدای میناب پرداخته است. برگزاری یک برنامه موسیقی در کنار این نمایشگاه وجه دیگری به‌این رویداد هنری اضافه می‌کند هرچند محور اصلی آن همچنان نمایش آثار تجسمی است.
بازخوانی یک ملودی فولکلور
در بخش دیگری از اخبار موسیقی تک‌آهنگ «سر دست یارُم» با صدای برادران سعیدی منتشر شده است. این اثر با صدای علی و محمد سعیدی و براساس یک ملودی فولکلور قدیمی با تصحیح حسین کوهی کرمانی بازآفرینی شده است.
مجتبی ابوالقاسم‌پور در این پروژه سازهای الکترونیک و سنتور را نواخته و تنظیم اثر را نیز برعهده داشته است. مجید مظاهری نوازنده کمانچه و هوشنگ جاوید پژوهشگر موسیقی نواحی نیز در تولید این اثر همکاری داشته‌اند.
علی و محمد سعیدی، خوانندگان دوقلوی موسیقی ایرانی متولد۱۳۶۰ در اصفهان هستند و فعالیت خود را از اجرای مراسم مذهبی و تعزیه آغاز کردند. آنها در ادامه با فراگیری ردیف آوازی و همکاری با گروه‌های موسیقی فعالیت حرفه‌ای خود را توسعه دادند.
برادران سعیدی در سال‌های فعالیت خود آثاری در حوزه موسیقی سنتی و فولکلور منتشر کردند و همکاری با پروژه بلبل‌های پارسی به‌سفارش کمپانی بین‌المللی ناکسوس و دریافت جایزه برنز فستیوال Global Music Awards آمریکا برای قطعه جوونی ازجمله سوابق اعلام‌شده آنهاست.
«سر دست یارُم» نیز در ادامه همین مسیر به‌سراغ یک ملودی قدیمی فولکلور رفته؛ رویکردی که در سال‌های اخیر بخشی از تولیدات موسیقی ایرانی را به‌بازخوانی و بازآفرینی موسیقی نواحی و ملودی‌های قدیمی معطوف کرده است.
درمجموع اخبار موسیقی ایران تصویری متنوع از فعالیت این حوزه ارائه می‌دهد؛ از حضور یک ارکستر ایرانی در صحنه‌های بین‌المللی و بازگشت یک نوازنده باسابقه پیانو به‌تالار رودکی گرفته تا تولید آثار مبتنی بر موسیقی فولکلور و ادامه اختلاف بر سر نام یک مجموعه موسیقایی. این اتفاق‌ها درکنار یکدیگر نشان می‌دهند که موسیقی ایران همچنان در چند مسیر متفاوت از اجرای صحنه‌ای و تعاملات بین‌المللی تا بازخوانی میراث موسیقایی و مسائل صنفی درحال حرکت است.
