فرق کود ماکرو و میکرو (۷ تفاوت مهم) 

اگر گیاهتان با وجود کوددهی هنوز رشد خوبی ندارد، برگ ها زرد می شوند یا میوه دهی آن ضعیف شده است، شاید مشکل از انتخاب نوع کود باشد. اما فرق کود ماکرو و میکرو دقیقا چیست و هر کدام چه نقشی در تغذیه گیاه دارند؟ به طور ساده، کودهای ماکرو عناصر غذایی مورد نیاز گیاه را در مقدار بیشتری تامین می کنند، در حالی که کودهای میکرو عناصر کم مصرف را در اختیار گیاه قرار می دهند. هر دو گروه برای رشد سالم گیاه ضروری هستند، اما مقدار و زمان مصرف آنها یکسان نیست.

 تفاوت‌های اصلی کود ماکرو و میکرو

کودهای ماکرو و میکرو هر دو برای تامین نیاز غذایی گیاه استفاده می شوند، اما مقدار مورد نیاز گیاه و نقش هر کدام متفاوت است. عناصر ماکرو مانند نیتروژن، فسفر و پتاسیم در حجم بیشتری مورد نیاز هستند و بخش اصلی تغذیه گیاه را تشکیل می دهند، در حالی که عناصر میکرو مانند آهن، روی، منگنز و بور با مقدار کمتر در فرایندهای مهم رشد گیاه نقش دارند. به همین دلیل، هنگام خرید کود ماکرو یا کودهای ریزمغذی باید ابتدا نیاز واقعی گیاه و مرحله رشد آن را مشخص کنید تا محصول مناسب را انتخاب کنید. اکنون در ادامه این مطلب قرار است تا تفاوت های اصلی کودهای ماکرو و میکرو را بررسی کنیم.

مقدار مصرف

یکی از واضح ترین تفاوت های کودهای ماکرو و میکرو به میزان مصرف کود مورد نیاز گیاه مربوط می شود. گیاهان و درختان برای تامین عناصر ماکرو به مقدار بیشتری از این مواد غذایی نیاز دارد و به همین دلیل کودهایی مانند کودهای نیتروژن، فسفر و پتاسیم معمولا در حجم و دفعات بیشتری در برنامه کوددهی استفاده می شوند. در مقابل، عناصر میکرو فقط در مقادیر کم مورد نیاز هستند، اما کمبود آنها می تواند عملکرد گیاهان و درختان را مختل کند. برای مثال، حتی مقدار کمی کمبود آهن ممکن است روی رشد و زردی بگ های درختان تاثیر می گذارد.

عناصر موجود

تفاوت اصلی کودهای ماکرو یا میکرو به نوع عناصری مربوط می شود که در اختیار گیاه قرار می دهند. کودهای ماکرو معمولا عناصر مورد نیاز گیاه را در گروه درشت مغذی ها تامین می کنند. نیتروژن، فسفر و پتاسیم مهم ترین عناصر ماکرو هستند. کودهای میکرو برای تامین ریز مغذی هایی استفاده می شوند که گیاه به مقدار کمتری از آنها نیاز دارد. آهن، روی، منگنز، مس و بور در این گروه قرار می گیرند. کم بودن نیاز به این عناصر به معنی کم اهمیت بودن آنها نیست. برای مثال، آهن و منگنز در فرایندهای مرتبط با فتوسنتز نقش دارند و روی در فعالیت آنزیم ها و رشد طبیعی گیاه موثر است.

نقش اصلی در رشد گیاه

کودهای ماکرو را می توان پایه اصلی تغذیه معدنی گیاه دانست، چون بخش زیادی از نیاز غذایی گیاه از طریق همین عناصر تامین می شود. رشد برگ و ساقه، توسعه ریشه، تشکیل اندام های زایشی و تولید محصول، همگی به تامین متعادل این عناصر وابسته هستند.

در مقابل، کودهای میکرو بیشتر برای تکمیل برنامه تغذیه و برطرف کردن نیاز گیاه به ریزمغذی ها استفاده می شوند. این عناصر در فرایندهایی مانند فتوسنتز، تولید آنزیم ها، متابولیسم و تشکیل ترکیبات مختلف گیاهی نقش دارند.

تاثیر بر خاک

کودهای ماکرو عناصر اصلی مورد نیاز گیاه را تامین می کنند. اما اگر بیشتر از نیاز گیاه مصرف شوند، می توانند تعادل خاک را به هم بزنند. کودهای میکرو برای تامین عناصری مثل آهن، روی، منگنز و بور به کار می روند. این عناصر با اینکه مقدار کمی از آنها مورد نیاز گیاه است، نقش مهمی در رشد آن دارند. البته همیشه کمبود یک عنصر به معنی کم بودن آن در خاک نیست. گاهی عنصر در خاک وجود دارد، اما ریشه نمی تواند آن را به خوبی جذب کند. pH خاک یکی از عواملی است که روی جذب بعضی از ریزمغذی ها تاثیر می گذارد.

تفاوت قیمت

قیمت کود فقط به ماکرو یا میکرو بودن آن بستگی ندارد. مثلا ممکن است یک کود میکرو به دلیل فرمولاسیون خاص یا درصد بالای یک عنصر، از بعضی کودهای ماکرو گران تر باشد. نوع ترکیبات، کیفیت مواد اولیه، برند و حتی شکل مصرف کود هم روی قیمت نهایی تاثیر می گذارد. از طرف دیگر، کودهای ماکرو معمولا در برنامه غذایی بیشتر محصولات کشاورزی استفاده می شوند و به همین دلیل در حجم های بالاتری به فروش می رسند. کودهای میکرو مقدار مصرف کمتری دارند، اما بعضی از آنها فرمولاسیون تخصصی تری دارند و قیمت هر کیلو یا لیترشان بیشتر است.

جدول عناصر ماکرو و میکرو

برای شناخت تفاوت عناصر ماکرو و میکرو، اول باید بدانید گیاه برای رشد و ادامه حیات به چه عناصری نیاز دارد و هر کدام را به چه مقداری مصرف می کند. عناصر ماکرو یا درشت مغذی مانند نیتروژن، فسفر و پتاسیم در مقدار بیشتری مورد نیاز گیاه هستند، در حالی که عناصر میکرو یا ریزمغذی مانند آهن، روی، منگنز و بور با وجود نیاز کمتر، برای رشد و عملکرد طبیعی گیاه ضروری هستند. در جدول زیر می توانید مهم ترین عناصر ماکرو و میکرو، نقش و اهمیت هر کدام را یکجا ببینید.

توجه داشته باشید که در کنار عناصر ماکرو، گیاه به مقادیر کمتری از عناصری مانند آهن، روی، منگنز و بور نیز نیاز دارد که در گروه عناصر میکرو یا ریزمغذی قرار می گیرند. بنابراین برای داشتن یک برنامه تغذیه کامل، تنها تامین نیتروژن، فسفر و پتاسیم کافی نیست و نیازهای گیاه باید بر اساس شرایط واقعی آن بررسی شود.

مزایا استفاده از کودهای ماکرو و میکرو

رشد ضعیف، زرد شدن برگ ها، کم شدن گلدهی یا پایین آمدن کیفیت محصول همیشه یک علت مشخص ندارد. گاهی گیاه به عناصر پرمصرفی مانند نیتروژن، فسفر و پتاسیم نیاز دارد و گاهی کمبود یک ریزمغذی مانند آهن، روی یا بور باعث اختلال در رشد می شود. به همین دلیل، استفاده از کودهای ماکرو و میکرو در کنار هم می تواند به کامل تر شدن برنامه تغذیه گیاه کمک کند.

مزایای استفاده از کودهای ماکرو

کودهای ماکرو عناصر پرمصرفی را تامین می کنند که گیاه در مقادیر بیشتری به آنها نیاز دارد. مهم ترین آنها نیتروژن، فسفر و پتاسیم هستند و کلسیم، منیزیم و گوگرد نیز در گروه عناصر ماکرو قرار می گیرند. استفاده اصولی از این کودها می تواند به رشد بهتر ریشه، افزایش رشد رویشی، تشکیل گل و میوه و بهبود عملکرد گیاه کمک کند.

برای مثال، کودهای دارای نیتروژن بیشتر معمولا در دوره رشد رویشی کاربرد بیشتری دارند، در حالی که فرمول های حاوی فسفر و پتاسیم بالا می توانند در مراحل مختلف رشد زایشی و تشکیل و رشد میوه مورد استفاده قرار بگیرند.

مزایای استفاده از کودهای میکرو

عناصر میکرو مانند آهن، روی، منگنز، مس، بور و مولیبدن با وجود اینکه به مقدار کمتری مورد نیاز گیاه هستند، برای بسیاری از فرایندهای حیاتی آن ضروری اند. کمبود هرکدام از این عناصر می تواند عملکرد گیاه را مختل کند و به شکل علائمی مانند زردی برگ، کاهش رشد، ضعف گلدهی یا افت کیفیت محصول ظاهر شود.

مقدار مصرف کودهای میکرو و ماکرو

مقدار مصرف کودهای میکرو و ماکرو برای براساس نوع روش کوددهی متفاوت است. همچنین عواملی مانند نوع گیاه، مرحله رشد، وضعیت خاک، شدت کمبود و روش کوددهی همگی روی مقدار مورد نیاز تاثیر دارند. به همین دلیل، دوز مناسب باید بر اساس آنالیز خاک و برگ، نیاز غذایی گیاه و دستور مصرف درج شده روی محصول تعیین شود. در جدول زیر، مقدار مصرف کودهای میکرو و ماکرو را بر اساس روش های رایج کوددهی و شرایط مصرف بررسی می کنیم.

در صورت مشاهده علائم کمبود عناصر مغذی بهتر است ابتدا علت مشکل مشخص شود. افزایش خودسرانه مقدار کود همیشه باعث رشد بیشتر نمی شود و حتی ممکن است باعث عدم تعادل غذایی یا آسیب به ریشه و برگ ها شود.

نتیجه گیری 

فرق کود ماکرو و میکرو در مقدار مورد نیاز گیاه و نوع نقشی است که هر عنصر در تغذیه گیاه دارد. عناصر ماکرو مانند نیتروژن، فسفر و پتاسیم بخش اصلی برنامه تغذیه را تشکیل می دهند، در حالی که عناصر میکرو مانند آهن، روی و بور با وجود نیاز کمتر، برای انجام بسیاری از فرایندهای حیاتی گیاه ضروری هستند. بنابراین یک برنامه کودی اصولی فقط به مصرف npk محدود نمی شود و باید تعادل میان عناصر پرمصرف و کم مصرف را در نظر بگیرد.