طرحی فقط برای جلبنظر رایدهندگان
جدیدترین دستاورد قابلتبلیغ برای دونالد ترامپ و همکارانش، گام دوم برقراری صلح در غزه و خلعسلاح حماس است. در همین روزهای گذشته دونالد ترامپ از موافقت حماس برای خلعسلاح و پیشبرد طرح آتشبس و اجرای صلح بهعنوان موفقیتی قابلتوجه و درخور تقدیر یاد کرد و مانند همیشه این موفقیت را بهخودش نسبت داد و تصریح کرد که بهجز او(ترامپ) هیچکس نمیتوانسته چنین موفقیتی را حاصل کند و آن طرح را به سرانجام برساند.
البته مانند همیشه ترامپ بخشی از واقعیتها را بیان و بخشی از آن را پنهان کرد. به همین دلیل و پس از آنکه ترامپ موافقت حماس با اجرای خلعسلاح را اظهار و حماس نیز اعلام کرد که در صورت عقبنشینی نظامیان اسرائیلی از باریکه غزه و تعهد عدم حمله مجدد به فلسطینیها از سوی اسرائیل، این گروه حاضر است تا سلاحهای خود را به نهاد ادارهکننده مناطق فلسطینینشین تحویل دهد، در همین نقطه پرسشها و ابهامهای مسالهسازی پیش آمد و در صدر آن این ابهام که آیا اسرائیل حاضر است باریکه غزه را ترک کند و اگر پاسخ به این پرسش مثبت است، این عقبنشینی IDF ارتش دفاعی اسرائیل تا کجا انجام میپذیرد. آیا نظامیان به پشت خط آبی، خط زرد، خط مشکی یا به پشت مرزهای نوار غزه عقب میروند؟
بلافاصله پس از این بیانیه حماس، دولت اسرائیل نیز بیانیه داد و تصریح کرد که عقبنشینی از نوار غزه تنها در صورت تحویل دادن سلاح و مهمات حماس و خلعسلاح این گروه انجام میپذیرد. تلآویو در اینباره تصریح کرده است که خلعسلاح حماس باید دقیق و صادقانه انجام شود و پس از آن ارتش اسرائیل نوار غزه را ترک میکنند. جالب است که حتی در این بیانیه هم میزان عقبنشینی نظامیان اسرائیلی در صورت خلعسلاح صادقانه حماس بیان نشده و دقیقا معلوم نیست که حتی اگر خلعسلاح فلسطینیها با همان صورتی که تلآویو میخواهد انجام شود و پایان بپذیرد، ارتش صهیونیستها چگونه، در چه مدت، با چه مکانیسمی و تا کجا نوار غزه را تخلیه خواهد کرد؟ نکته مهم آن است که چنانکه مقامات اسرائیلی توضیح میدهند عقبنشینی ارتش از سرزمین غزه تنها به خط زرد محدود میشود که در این صورت تنها حدود نیمی از این باریکه تخلیه خواهد شد و نیم دیگر آن در کنترل و اشغال نظامیان اسرائیلی باقی خواهد ماند. با این حال خلعسلاح مدنظر اسرائیلیها، به سلاحهای نیمهسبک، ضدتانک، سنگین و راکتهای گروههای فلسطینی محدود شده و شامل سلاحهای سبک و انفرادی نمیشود اما دایره مشخص از تسلیحات اگر از دست گروههای فلسطینی خارج شود قابلیت ضربه زدن از سوی این گروهها مانند حماس به ارتش اسرائیل از میان میرود و درصد مهمی از حملات فلسطینیها علیه اسرائیل متوقف میشود.
حال پرسش آن است که آیا همانگونه که ترامپ ادعا کرده این توافق گامی به پیش در ماجرای سرزمینهای اشغالی و پایان دادن به جنگی است که در 7اکتبر سه سال پیش آغاز شد؟ نهفقط کارشناسان و ناظران بینالمللی که تحلیلگران فلسطینی و اسرائیلی نیز در پاسخ قطعی دادن به این پرسش احتیاط میکنند. آنان میگویند با توجه به بیاعتمادی حاکم میان دوطرف، چه کسی نخستین گام برای اجرای این مرحله را برمیدارد؟ آیا فلسطینیها آنقدر به اسرائیلیها اعتماد دارند که در سینیهای زرین سلاحهای خود را به مرجع مرضیالطرفین تقدیم کنند؟ روشن است که برداشتن گام نخست آنهم در حالی که اعتمادی میان دو طرف وجود ندارد چالشی بزرگ در اجرای این طرح است. علاوه بر این فلسطینیها میپرسند اگر خلعسلاح آنگونه که توافق شده انجام گیرد چه تضمینی وجود دارد که مانند دورههای پیشین اسرائیل دوباره به بهانهجویی و عهدشکنی روی نیاورد و عقبنشینی را متوقف نکند؟
فلسطینیها همچنین نگران آن هستند که اسرائیل در مورد صادقانه بودن خلعسلاح به ارائه تفسیرهای عجیب روی بیاورد و رفتار فلسطینیها را غیرصادقانه توصیف کند و از انجام تعهدات خویش سر باز بزند بهویژه آنکه از نظر اسرائیلیها مرجع تشخیص صداقت در خلعسلاح، خودشان هستند. فلسطینیها نگران هستند که حتی بعد از احراز خلعسلاح صادقانه با معیار اسرائیلیها، IDF به پشت مرزهای نوار غزه عقبنشینی نکند و فقط بخشی از این نوار که حداکثر 50درصد خاک آن خواهد بود تخلیه و به فلسطینیها داده شود. همچنین اسرائیلیها حاضر نیستند درباره آینده و عدم حمله مجدد به نوار غزه و ساکنان آن تضمین دهند.
در مقابل تلآویو و نظامیان اسرائیلی هم میگویند فلسطینیها توانایی زیادی در پنهان کردن تسلیحات و تواناییهای خود دارند و با توجه به سوابق ایشان و در دست نبودن آمار دقیق از میزان و تعداد سلاحهای فلسطینی، هیچ معلوم نیست که بخشی از تسلیحات موجود همچنان در اختیار شبهنظامیان حماس یا جهاد اسلامی باقی بماند و از این بابت خطر حمله به ارتش و سرزمینهای یهودی تداوم پیدا کند.
در مجموع نمیتوان انکار کرد که چشمانداز امیدوارکنندهای در مقابل موقعیت این طرح و برداشتن گام دیگری به سمت صلح در نوار غزه وجود ندارد. اگر دونالد ترامپ از هماکنون پیشدستی و آیندهای امیدوارکننده برای این طرح و موقعیت آن ارائه کرده شاید به آن خاطر باشد که وی هماکنون نیازمند ارائه موفقیت به افکار عمومی است تا در پرتو آن بتواند نظر مثبت رایدهندگان را در انتخاباتهای آینده کسب کند.
