سیگنال جدید از بازار پول؛ صعود نرخ سود بینبانکی
جهان صنعت – تازهترین آمار منتشرشده از سوی بانک مرکزی نشان میدهد نرخ سود بازار بینبانکی در هفته منتهی به۲۴ تیرماه با افزایش جزئی نسبت بههفته قبل، به۹۲/۲۳درصد رسیده است. این نرخ در هفته پیش از آن ۸۳/۲۳درصد بود و بنابراین در مقیاس هفتگی، ۰۹/۰واحددرصد رشد کرده است؛ افزایشی که اگرچه از نظر عددی کوچک بهنظر میرسد اما در ساختار نرخهای پولی کشور میتواند حامل پیامهای مهمی درباره وضعیت نقدینگی شبکه بانکی و جهتگیری سیاست پولی باشد. بررسی روند هفتههای اخیر نشان میدهد نرخ سود بینبانکی در یک محدوده نسبتا فشرده اما در سطحی بالا در حال نوسان است. براساس آمار بانک مرکزی، این نرخ در هفتههای گذشته بهترتیب ۸۶/۲۳، ۸۵/۲۳، ۰۰/۲۴، ۹۹/۲۳، ۹۷/۲۳، ۹۱/۲۳ و ۸۱/۲۳درصد ثبت شده است. این الگو بهروشنی نشان میدهد بازار بینبانکی مدتهاست از محدودههای پایینتر فاصله گرفته و عملا در کانال ۲۳ تا ۲۴درصد تثبیت شده است؛ کانالی که بیانگر سطح بالای هزینه تامین منابع کوتاهمدت در شبکه بانکی است.
نرخ سود بینبانکی بهعنوان یکی از مهمترین متغیرهای سیاستی در بازار پول، معمولا نبض وضعیت نقدینگی بانکها را نشان میدهد. هر زمان که این نرخ در سطحی بالا و نزدیک بهسقف کریدور سیاستی قرار میگیرد، معنایش آن است که بانکها برای تامین کسریهای کوتاهمدت خود ناچارند با هزینه بیشتری در بازار بینبانکی منابع جذب کنند. در جدول بانک مرکزی، نرخ توافق بازخرید ۲۳درصد، نرخ اعتبارگیری قاعدهمند ۲۴درصد و نرخ سپردهگذاری قاعدهمند ۱۷درصد درج شده است بنابراین قرار گرفتن نرخ بازار بینبانکی در محدوده ۹۲/۲۳درصد نشان میدهد این نرخ همچنان بهسقف کریدور نزدیک است و شبکه بانکی با فشار نسبی سمت نقدینگی روبهرو است.
از منظر تحلیلی، پایداری نرخ بینبانکی در این سطح را نمیتوان صرفا یک نوسان معمولی تلقی کرد. وقتی نرخ برای چندین هفته پیاپی در حوالی ۲۴درصد باقی میماند، این پیام را بهبازار مخابره میکند که سیاست پولی همچنان بر کنترل رشد نقدینگی و مهار فشارهای تورمی متمرکز است و بانکها نیز برای تامین منابع ارزانقیمت، فضای چندانی در اختیار ندارند. در چنین شرایطی بانکها معمولا یا باید از طریق مدیریت دقیقتر تراز نقدی خود عمل کنند یا از مسیرهای پرهزینهتر، کمبود منابع را جبران کنند؛ مسیری که در نهایت میتواند بر هزینه تمامشده پول در اقتصاد اثر بگذارد.
نکته مهم این است که افزایش ۰۹/۰ واحددرصدی نرخ در یک هفته، در ظاهر عددی محدود است اما وقتی در بستر چند هفته متوالی بررسی شود، نشان میدهد نرخ بینبانکی هنوز تمایل جدی بهعقبنشینی از سطوح فعلی ندارد. این موضوع از یکسو حاکی از آن است که بانک مرکزی توانسته از بروز نوسانات شدید جلوگیری کند و بازار را در یک دامنه کنترلشده نگه دارد اما از سوی دیگر بیانگر آن است که فشارهای ساختاری در سمت منابع بانکی همچنان بهطور کامل رفع نشده و بازار پول در وضعیت انقباضی ملایمی قرار دارد.
در چنین فضایی، انتظار کاهش محسوس نرخ سود بینبانکی بدون بهبود شرایط نقدینگی شبکه بانکی دشوار است. اگر تزریق منابع، مدیریت عملیات بازار باز یا سایر ابزارهای سیاست پولی بهصورت هدفمند و متناسب با شرایط شبکه بانکی انجام نشود، این نرخ میتواند برای مدتی طولانی در همین سطوح بالا باقی بماند. استمرار این وضعیت، هرچند ممکن است بهکنترل بیشتر تورم کمک کند، اما در مقابل میتواند هزینه تامین مالی بانکها و بهتبع آن هزینه تامین مالی بنگاهها را نیز بالا نگه دارد.
در مجموع، آمار جدید بانک مرکزی نشان میدهد بازار بینبانکی همچنان در وضعیت فشرده، کنترلشده و نزدیک بهسقف کریدور سیاستی قرار دارد. افزایش اخیر نرخ به۹۲/۲۳درصد را باید نه یک جهش بلکه نشانهای از تداوم سختی شرایط نقدینگی در شبکه بانکی دانست؛ شرایطی که اگرچه از بیثباتی جلوگیری کرده، اما هنوز نشانهای از تعدیل معنادار و پایدار در آن دیده نمیشود.
جهان صنعت نیوز
