سبد جهانی غذا و هزینه عدم قطعیت
جهان صنعت– درحالیکه پس از جنگ خاورمیانه بازار جهانی مواد غذایی و کشاورزی دچار یکسری تحولات شد و بسیاری از کارشناسان و سازمانها ازجمله سازمان فائو درخصوص تبعات این جنگ بر امنیت غذایی جهان هشدار دادند شورای بینالمللی غلات (IGC) اعلام کرده که بازارهای جهانی غلات با عرضه مناسب و قیمتهای نسبتا پایین پس از رکورد برداشت در سالهای ۲۰۲۶-۲۰۲۵ وارد فصل جدید میشوند. با این حال او هشدار داد که انگیزههای ضعیفتر کاشت، هزینههای بالاتر کود و دیزل، اختلالات احتمالی مرتبط با ال نینو و تنشهای مداوم در اطراف خلیجفارس عدم قطعیت جدیدی را بهچشمانداز محصولات بعدی اضافه میکند.
براساس این گزارش بازارهای جهانی غلات پس از فصل پربار ۲۰۲۶-۲۰۲۵ همچنان بهطور گسترده از عرضه خوبی برخوردارند اما چشمانداز سال زراعی آینده پیچیدهتر میشود زیرا آب و هوا، هزینههای نهادهها و خطرات ژئوپلیتیکی بر چشمانداز تولید تاثیر بیشتری میگذارند.
برداشت بیسابقه طی ۲سال گذشته
پیتر کلاب، تحلیلگر بازار در شورای بینالمللی غلات (IGC) نیز معتقد است: بازار همچنان از برداشت بیسابقه در سالهای۲۰۲۶-۲۰۲۵ سود میبرد و تخمین زده میشود که تولید جهانی کل گندم، ذرت، برنج و سایر غلات بهاوج جدیدی کمی کمتر از ۳میلیاردتن برسد. با وجود رشد مداوم جمعیت تولید بهازای هر نفر نیز بهبود یافته است که نشاندهنده قدرت محصولات اخیر است.
این تحلیلگر بازار در شورای بینالمللی غلات میگوید: که مصرف جهانی غلات در سال مالی۲۰۲۶-۲۰۲۵ بهبالاترین حد خود رسید که ناشی از رشد مداوم تقاضای غذا، خوراک دام و تقاضای صنعتی بود. مصرف نهتنها بهدلیل رشد جمعیت بلکه بهدلیل افزایش درآمدها بهویژه در آسیا و آفریقا که با تکامل رژیمهای غذایی، تقاضای بیشتری برای غذا و خوراک دام درحال ظهور بوده نیز افزایش یافته است. مصرف صنعتی همچنان کوچکترین بخش از کل تقاضاست اما در طول دهه گذشته سریعترین رشد را داشته که عمدتا بهدلیل استفاده از غلات در اتانول و سایر صنایع سوختهای زیستی بوده است. حتی با افزایش تقاضا تولید در سال مالی۲۰۲۶-۲۰۲۵ از مصرف پیشی گرفت و بهذخایر اجازه بازیابی داد.
بهبود ذخایر غلات از وضعیت ناامیدکننده سالهای گذشته
به گفته کلاب، قرار است کل ذخایر غلات از پایینترین سطح چند ساله خود بهبود یابد و در سال مالی ۲۰۲۶-۲۰۲۵ بهبالاترین سطح خود در شش سال گذشته برسد. در واقع برای کل غلات نسبت موجودی بهمصرف در سال ۲۰۲۶-۲۰۲۵ ۲۶درصد تخمین زده میشود درحالیکه این نسبت برای گندم ۳۴درصد، برای ذرت ۲۴درصد و برای جو ۱۷درصد است. با نگاهی بهتعادل کلی غلات نسبت کلی موجودی بهمصرف ۲۸درصد، برنج ۳۶درصد، گندم ۳۴درصد، ذرت ۲۴درصد و سایر غلات ۱۵درصد است.
تصویر مطلوب عرضه همچنان بر قیمتها تاثیر میگذارد و کلاب تحلیلگر ارشد شورای بینالمللی غلات میگوید: شاخص غلات و دانههای روغنی IGC (GOI) همچنان پایینتر از میانگینهای میانمدت و بلندمدت است. این شاخص حدود ۲درصد کمتر از میانگین ۱۰ساله و ۲۱درصد کمتر از میانگین پنج ساله است، اگرچه هنوز ۱۶درصد بالاتر از سطح مشاهده شده در دسامبر۲۰۱۹ است. براساس گزارش شورای بینالمللی غلات (IGC)در گندم عرضه فراوان و رقابت شدید صادرکنندگان قیمتها را در بیشتر فصل تحت فشار قرار داد. با این حال اخیرا با کاهش عرضه و نقش بیشتر نوسانات ارزی در شکلدهی بهقیمتهای صادراتی قیمتها تثبیت شدند.
عقبنشینی تولید ذرت
برای سال زراعی۲۷-۲۰۲۶ IGC تولید گندم جهان را ۸۲۱میلیون تن پیشبینی میکند که نسبتبه سال گذشته ۳درصد کاهش یافته یا ۲۳میلیون تن کمتر از فصل قبل است. سطح زیر کشت جهانی ۶/۲۱۹میلیون هکتار پیشبینی شده که ۶/۲میلیون هکتار کاهش یافته درحالیکه میانگین عملکرد ۸/۳تن در هکتار پیشبینی شده که ۲درصد کمتر از سال قبل است.
انتظار میرود ذرت از اوج تولید خود در سالهای ۲۰۲۶-۲۰۲۵ عقبنشینی کند هرچند این کاهش اندک است. چشمانداز اولیه IGC تولید جهانی ذرت در سال۲۰۲۶/۲۷ را ۸/۱۳۰۲میلیون تن پیشبینی میکند که ۳/۱درصد نسبتبه فصل قبل که ۶/۱۳۱۹میلیون تن بود کاهش نشان میدهد.
به گفته شورای بینالمللی غلات انتظار میرود این کاهش عمدتا ناشی از کاهش سطح زیر کشت باشد تا سقوط شدید در عملکرد. قیمتهای پایین انگیزههای کاشت را کاهش میدهد درحالیکه افزایش هزینههای کود بهدلیل نیاز بیشتر ذرت بهمواد مغذی، بهنگرانی جدیتری برای ذرت نسبتبه برخی از محصولات رقیب تبدیل شده است.
وضعیت صادرکنندگان عمده
درمیان صادرکنندگان عمده IGC پیشبینی میکند که محصول ایالات متحده ۲/۴۰۰میلیون تن باشد که نسبتبه سال گذشته ۴/۷درصد کاهش داشته درحالیکه برزیل ۹/۱۳۸میلیون تن، آرژانتین ۵۹میلیون تن و اوکراین ۵/۳۱میلیون تن پیشبینی میشود. پیشبینی میشود چین ۷/۳۰۳میلیون تن و اتحادیه اروپا ۵۹میلیون تن تولید کنند.
در این گزارش آمده است: برنج همچنان سازندهترین بخش چشمانداز عرضه است بهطوریکه پیشبینی میشود تولید جهانی برنج در سال۲۷-۲۰۲۶ بهرکورد جدیدی برسد که با افزایش اندک در سطح زیر کشت و عملکرد پشتیبانی میشود. میانگین عملکرد جهانی ۲/۳تن در هکتار پیشبینی میشود که نسبتبه سال گذشته ۴/۰درصد افزایش مییابد.
رقابت شدید بین صادرکنندگان برنج
در عین حال قیمت برنج بهدلیل رقابت شدید بین صادرکنندگان اصلی آسیایی و تقاضای ضعیف در ماههای اخیر همچنان تحت فشار بوده است. با این حال او خاطرنشان کرد که افزایش هزینههای حملونقل، بستهبندی و انرژی در کشورهای صادرکننده اخیرا تا حدودی از ارزشهای FOB پشتیبانی کرده است.
تحلیلگر شورای بینالمللی غلات پیامدهای اختلال در خلیجفارس را نیز برای لجستیک بار و غلات بررسی کرد. ارزیابی این است که تاثیر بر حمل بار فله خشک تاکنون از نظر ساختاری نسبتا محدود بوده زیرا این منطقه تنها حدود ۶درصد از تجارت جهانی پاناماکس، سوپرامکس و هندیسایز را تشکیل میدهد و تعداد بسیار کمی از کشتیهای کیپسایز در خلیجفارس پهلو میگیرند.
قیمت حملونقل دریایی
با این حال تاثیر آن بر سوخت دریایی بسیار بارزتر بوده است. قیمت سوخت کشتیها با شروع درگیری افزایش یافت و با وجود عقبنشینی از اوج اولیه خود بیش از ۴۰درصد بالاتر از قبل از تشدید درگیریها باقی ماند. این امر عدم قطعیت در مورد هزینههای حملونقل و اجرای تجارت را افزایش داده است. اخیرا تقاضای مواد معدنی جامد و غلات بهحمایت از نرخهای اجاره زمانی فله خشک کمک کرده است.
بهگزارش بازار در این گزارش آمده است: ازجمله مهمترین خطرات برای محصولات بعدی احتمال وقوع یک رویداد ال نینو قابلتوجه در نیمه دوم سال۲۰۲۶ را برجسته کرد. نشانههای اولیه نشان میدهد که چنین تحولی میتواند الگوهای آبوهوایی را در سراسر آسیا و آمریکای جنوبی مختل کند و پیامدهایی برای محصولات برنج در آسیا و غلات زمستانی و دانههای روغنی در استرالیا داشته باشد.
به موازات آن کمبود کود و افزایش قیمت آن بهعنوان یکی دیگر از نگرانیهای عمده مطرح میشود. این امر بهویژه از آن جهت اهمیت دارد که هزینههای بالای کود امروزی در محیطی با قیمت پایین غلات رخ داده و توانایی یا تمایل کشاورزان را برای حفظ میزان مصرف کاهش میدهد.
