ذبیحالله منصوری در قاب سینما
جهان صنعت– مستند «مشتزنی در رینگ ترجمه» ساخته حنیف شهپرراد، با محوریت زندگی و شخصیت ذبیحالله منصوری، در نشست «شبهای مستند خانه سینما» به نمایش درآمد و پس از آن، نشست نقد و بررسی این فیلم با حضور کارگردان، تهیهکننده و آهنگساز برگزار شد.
در این نشست مهرداد فراهانی، منتقد سینما، با اشاره به ویژگیهای این مستند، انتخاب رضا بهبودی برای ایفای نقش ذبیحالله منصوری را یکی از نقاط قوت فیلم دانست.
وی افزود: «همانطورکه ادبیات داستانی منبع اقتباس برای فیلم داستانی است، نظیر همین اتفاق را میتوانیم در سینمای مستند نیز شاهد باشیم. کتابهای زیادی وجود دارد که میتواند دستمایه ساخت یک فیلم مستند شود؛ کتابهایی که حس میکنم یک فیلم مستند در آن وجود دارد.»
فراهانی با بیان اینکه این فیلم جزو نخستین فیلمهای پژوهشمحور است که شخصیتهای جالب و متفاوتی دارد، ادامه داد: «در فیلم، جوانی بود که کارها و دستنویسهای ذبیحالله منصوری را جمعآوری میکرد. چنین شخصیتی در سایر فیلمهای آقای شهپرراد نیز دیده شده است.»
این منتقد سینما درباره انتخاب رضا بهبودی برای نقش منصوری نیز گفت: «رضا بهبودی از دهه۸۰ بهعنوان یک چهره در تئاتر شناخته شد و در این فیلم بهخوبی درخشیده است.»
وی با اشاره به فضای بصری فیلم خاطرنشان کرد: «نگاه کلی فیلم و کارگردانی با ذبیحالله منصوری همنوایی میکند. برای من در مستند پرتره، این نکته مهم است که قابهای زیبا ببینم و این موضوع در مستند «مشتزنی در رینگ ترجمه» بهخوبی مشهود بود.»
فراهانی درباره تاثیر آثار منصوری بر علاقهمندی خود به سینما نیز گفت: «ذبیحالله منصوری من را به سینما رساند. کتابهای او را از ۱۰سالگی میخواندم و از همان زمان او تخیل من را شعلهور میکرد.»
حنیف شهپرراد، کارگردان «مشتزنی در رینگ ترجمه» نیز گفت: «کار کردن درباره یک مترجم کار آسانی نیست و با دشواریهایی همراه است. بهعنوان مثال، آقای انور وجوه مختلفی همچون فیلمساز، گوینده و مترجم دارد و همچنین آقای قاضی نیز دارای چنین شمایلی است. به همین دلیل اینکه فیلمساز چگونه به آنها بپردازد، کار آسانی نیست. درواقع ورود من به ادبیات با آن دو فیلم بود و با «مشتزنی در رینگ ترجمه» کامل شد.»
شهپرراد درباره انتخاب رضا بهبودی برای ایفای نقش ذبیحالله منصوری گفت: «اولین چیزی که با عطارپور به آن فکر کردیم این بود که شخصیت اصلی باید حسابی درگیر شود. ضمن اینکه پژوهش به ما میگفت که به چه شکلی پیش برویم.»
وی افزود: «رضا بهبودی در «شبکه مخفی زنان» این نقش را کوتاه بازی کرده بود و به همین دلیل فکر کردیم گزینه بسیار مناسبی است. البته برای این نقش سراغ رضا بابک هم رفتیم چراکه در ابتدا رضا بهبودی سر کار بود و ما چیزی در حدود پنج ماه منتظر او ماندیم.»
آریان عطارپور، تهیهکننده و پژوهشگر فیلم درباره روند پژوهش و اقتباس «مشتزنی در رینگ ترجمه» گفت: «کتاب بسیار کامل بود و سلسله گفتوگوهایی با آقای منصوری شده بود که برای ما ارزش بسیاری داشت.»
وی افزود: «وقتی با یک گنجینه مواجه شدیم، فکر کردیم چقدر خوب است اقتباس سینمایی شود. ضمن اینکه شخصیت آقای ذبیحالله منصوری برایمان جذاب بود.»
عطارپور درباره استفاده از آرشیو در این مستند نیز توضیح داد: «در برنامه «گنجینه» سراغ آرشیو میرفتیم و برای تهیه بخشی از این مستند، سراغ یکی از کارهای تهامینژاد رفتیم زیرا اسکن خوبی شده بود و نکته مهمتر اینکه کار تهامینژاد بود. از او اجازه گرفتیم و بهعنوان آرشیو آمبیانسی از آن استفاده کردیم.»
وی با اشاره به تجربه خود در جستوجوی آرشیو تلویزیون ادامه داد: «ضمن اینکه با آرشیو مرکزی سازمان صداوسیما غریبه نبودیم. برای فیلم «میر و مار» درخواست تصاویری درباره سیل تجریش را داده بودم و متوجه شدم یک حلقه فیلم تبدیلنشده وجود دارد که با کلی دوندگی در اختیارم قرار دادند.»
عطارپور همچنین درباره تلاش برای دسترسی به تصاویر بزرگداشت منصوری در سال ۴۸ گفت: «برای داشتن این تصویر تلاش کردیم و مطمئنم در آرشیو صداوسیما موجود است اما نتوانستیم به آن دسترسی پیدا کنیم. اگر آن فیلم را پیدا میکردیم، مانند گنج با آن برخورد میکردیم زیرا تنها تصویر متحرک از او میتوانست باشد.»
