دلار مهار ناشدنی

محمد شاکینی – قیمت هر دلار آمریکا به‌مثابه شاخص‌ترین ارز معتبر در بازار آزاد ایران به‌مرز230‌هزارتومان نزدیک می‌شود. تا چند هفته پیش رسیدن قیمت هر دلار به این عدد برای بسیاری از شهروندان ایرانی شگفت‌انگیز به‌حساب می‌آمد اما حالا برای مردم دیدن این قیمت روی شیشه‌های صرافی‌ها ناراحت‌کننده شده است. مردم ایران با چهره‌ای خشمگین و بهت‌زده به قیمت عجیب کالاها، چشم به‌راه این هستند که این مسابقه روزی پایان پذیرد. درباره افزایش قیمت هر دلار آمریکا در بازار آزاد روایت‌های گوناگونی می‌شود. یک روایت حکومتی از افزایش چشمگیر قیمت دلار این است که تبلیغات کشورهای خارجی و خبرهایی غیراصیل از سوی دشمنان انقلاب اسلامی، دلیل اصلی است. رییس بانک مرکزی که باید راوی درست و سرراست این قصه باشد خبرهای بی‌اساس را باعث افزایش قیمت معرفی می‌کند. او شاید جلوتر را می‌بیند و باور دارد این داوری‌ها که بخشی از افزایش قیمت‌های سرسام‌آور دولت به‌دلیل تحریم و بازی‌های پولی و ارزی آمریکایی‌هاست، می‌خواهد آدرس صلح را ارائه کند. نهادهای حاکمیتی مثل رسانه‌های حکومتی شامل روزنامه‌ها و خبرگزاری‌ها و دیگر تریبون‌ها نیز از سخنان رییس بانک مرکزی بدشان نمی‌آید و همان ساز کوک‌شده را در رسانه‌های خود می‌نوازند. این گروه البته موافق هستند سیاستگذاری ارزی که وجود خارجی هم ندارد را عامل بخش دیگری از نابسامانی ارزی معرفی کنند. این در حالی است که خود می‌دانند کمبود ارز خارجی در ماه‌های تازه‌سپری‌شده از محاصره دریایی و نیز تشدید تحریم‌ها سرچشمه می‌گیرد. دو گروه یادشده به اضافه برخی اقتصاددانان اصرار دارند پای دولت را به گرانی قیمت دلار باز کنند و تحریم و محاصره دریایی را غیرموثر بدانند.

پرسش میلیون‌ها ایرانی که شاید ‌درصدی از آنها ارز داشته باشند و از افزایش قیمت دلار خرسندند این است که این داستان چه سرانجامی دارد. یادمان باشد اگر قیمت دلار بازهم به رکوردشکنی ادامه دهد و مهار نشود، می‌تواند اساس قیمت‌های نسبی را بیش از پیش از تعادل نیم‌بند فعلی خارج کند به این معنا که قیمت کالاهایی که باید برای آنها در بازار، دلار تخصیص داده شود با شتابی بالاتر از قیمت کالاهای بدون مصرف ارز افزایش می‌یابد و احتمال ایجاد انحراف وجود دارد. به این ترتیب احتمال واردات مواداولیه و نیز نهاده‌های دامی با سرعت بیشتر به دامنه محدودیت‌ها می‌رسند و به این ترتیب قیمت فرآورده‌های لبنی و نیز انواع گوشت بازهم افزایش می‌یابد.

کارشناسان و فعالان اقتصادی به نهادهای حاکمیتی توصیه می‌کنند برای مهار قیمت دلار و به‌تبع آن قیمت کالاهای اساسی باید شرایط نه جنگ، نه صلح به سوی صلح پیش رود. بدون رسیدن سیاست خارجی به نقطه‌ای مطمئن و دور از تنش امکان اینکه قیمت ارزهای خارجی در بازار ایران را مهار کنیم وجود ندارد. مهارناشدگی دلار می‌تواند ایرانیان را به‌سوی فقر بیشتر براند و این بدترین چیز است.