در آستانه تحولات مهم در آینده روابط ایران و آمریکا
جهان صنعت – درحالیکه پس از هفتهها و بلکه ماهها رایزنی فشرده و مذاکرات ایران و آمریکا که با میانجیگری طرفهای پاکستانی و همکاری قطریها انجام گرفت، بالاخره تهران و واشنگتن از دستیابی بهتفاهماتی برای امضای توافق پایان جنگ در روز جمعه هفته جاری خبر دادند. روز گذشته عباس عراقچی وزیر امور خارجه در نشستی که با حضور سفیران و کارداران و روسای نمایندگیهای خارجی و بینالمللی مقیم تهران برگزار شد، شرکت کرد و در سخنانی با بیان اینکه این نشست درخصوص یادداشت تفاهمی است که بین ایران و آمریکا در روز یکشنبه نهایی شد و بهزودی امضای رسمی آن صورت خواهد گرفت، گفت: «احتمالا روز جمعه و در محلی که مشخص خواهد شد و همان روز دور جدید مذاکرات ایران و آمریکا برای رسیدن به توافق نهایی آغاز خواهد شد.»
روایت عراقچی از تفاهمنامه آمریکا و اسرائیل با ایران و حزبالله
وزیر امور خارجه در جمع سفیران و کارداران و روسای نمایندگیهای خارجی و بینالمللی مقیم تهران تصریح کرد: «در مرحله اول، مهمترین موضوعی که اتفاق میافتد، اعلام خاتمه جنگ است و بنا به تصمیمی که ما گرفتیم، از صبح روز دوشنبه به وقت تهران نهایی شد، خاتمه جنگ نیز اعلام شد اما شروع رسمی این تفاهمنامه از روز جمعه خواهد بود.» وزیر امور خارجه گفت: «با این حال اعلام خاتمه جنگ از همان صبح دوشنبه صورت گرفت و این شاید مهمترین موضوعی است که در تفاهمنامه وجود دارد؛ اعلام خاتمه فوری و دائمی جنگ در همه جبههها، از جمله در لبنان.» عراقچی ادامه داد: «بهخاطر ارتباطی که جنگ در لبنان و تجاوز رژیمصهیونیستی به جنوب لبنان با جنگ با ایران پیدا کرد و این دو جبهه به نوعی به یکدیگر پیوسته و وابسته شدند، از روز اول، جمهوری اسلامی ایران خاتمه جنگ در لبنان را از ملزومات خاتمه جنگ با ایران قلمداد کرد. زمانی که ما به آتشبس رسیدیم، آتشبس را در همه جبههها اعلام کردیم، با تاکید بر لبنان. اکنون نیز که به خاتمه جنگ رسیدهایم، خاتمه جنگ در لبنان هم خواهد بود.» او گفت: «موضوع مهمی که میخواهم در اینجا بر آن تاکید کنم، این است که از نظر ما، دو طرف این تفاهمنامه، یک طرف آمریکا و اسرائیل و طرف دیگر ایران و حزبالله هستند و خاتمه جنگ در لبنان، بخش جداییناپذیر از خاتمه کامل جنگ است.»
وزیر امور خارجه تاکید کرد: «خاتمه جنگ، مشمول خاتمه اشغال نیز میشود. بدون عقبنشینی نیروهای اسرائیلی از سرزمینهایی که در این جنگ اشغال کردهاند، خاتمه جنگ کامل نشده است. هرگونه حمله نظامی رژیم صهیونیستی به لبنان از این به بعد و ادامه اشغال سرزمینهای لبنان از این به بعد، از نظر ما نقض یادداشت تفاهم به حساب میآید.» عراقچی با قدردانی از نقش سازنده پاکستان و قطر در تلاش برای برقرار صلح تاکید کرد که باتوجه به مشکلاتی که در مسیر دستیابی به یک توافق میان ایران و آمریکا وجود داشت، مذاکرات به دو مرحله تقسیم شد، گفت: «در مرحله اول، موضوع خاتمه جنگ، بحث تنگه هرمز، محاصره دریایی، موضوعاتی که مربوط به آزادسازی وجوه مسدودشده ایران است، موضوع بازسازی و مسائل مشابه آن را مذاکره کنیم و به یک یادداشت تفاهم برسیم.» وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران تصریح کرد: «پس از آن مذاکرات به مدت ۶۰ روز ادامه پیدا خواهد کرد تا به یک توافق نهایی برسیم. در توافق نهایی، درباره موضوعات هستهای و لغو تحریمها تصمیمگیری خواهد شد و ما به جمعبندی نهایی خواهیم رسید.»
روایت تختروانچی از روند توافق نهایی بالافاصله پس از امضای یادداشت تفاهم
مجید تخت روانچی، معاون سیاسی وزیر امور خارجه در حاشیه این نشست که با حضور سفیران و کارداران و روسای نمایندگیهای خارجی و بینالمللی مقیم تهران برگزار شد، درباره جزییات اجرایی گامهای متناسب و متناظر در تفاهمنامه اسلامآباد توضیح داد و به خبرنگاران گفت: «در سوییس پس از اینکه مساله امضا(تفاهمنامه پاکستان) انجام شد، مذاکرات شروع خواهدشد. درباره جزئیاتی نظیر اینکه چه مدت در آنجا باشیم و چه مباحثی مطرح شوند، صحبتی نشده اما این مورد تایید دو طرف است که بعد از امضا بحثها (درباره توافق نهایی) شروع خواهد شد.» تختروانچی با تاکید بر اینکه جیدی ونس از طرف آمریکا و محمدباقر قالیباف از طرف ایران با حضور در ژنو سوییس این توافق را امضا خواهند کرد، گفت: «یک بند یادداشت تفاهم درمورد خاتمه جنگ و عملیات نظامی در کل جبههها، به شمول لبنان، صراحت دارد. اگر رژیمصهیونیستی در این زمینه، نقض عهدی انجام دهد، از آنجا که آمریکا از طرف شرکایش در این تفاهم متعهد شده که جنگ در همه جبههها ازجمله لبنان پایان یابد، از مکانیسم پیشبینی شده در یادداشت تفاهم استفاده خواهد شد.» او درعینحال با تاکید بر اینکه هیچ بحثی درباره کلیات پرونده هستهای ایران در یادداشت تفاهم اسلامآباد وجود ندارد، گفت: «درباره این بحثها بعد از اینکه تفاهمنامه امضا شد و رسمیت پیدا کرد، صحبت خواهیم کرد. ولی ما در این مرحله وارد جزئیات این بحث نشدیم.» هرچند او تصریح کرد که «بحثهای هستهای هم روشن است؛ غنیسازی، ذخایر مواد، نیازهای هستهای ایران.»
تاکید موسویان بر اهمیت تفاهمنامه پایان جنگ برای ایران
سیدحسین موسویان، دیپلمات پیشین جمهوری اسلامی ایران و استاد دانشگاه پرینستون آمریکا در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس با اشاره به تفاهم ایران و آمریکا که با اعلام دو پایتخت و کشورهای واسطه نهایی شده و قرار است روز جمعه ۱۹ ژوئن در ژنو امضا و مذاکرات اصلی ۶۰ روزه آغاز شود، به بیان چند نکته مهم در این رابطه پرداخت و ازجمله گفت: «مهمترین بخش این توافق سه اصل ابتدای است: ترک مخاصمات مسلحانه، احترام به حاکمیت ملی و عدم مداخله در امور داخلی یکدیگر.» او نوشت: «اگر توافق نهایی براساس این بند صورت گیرد شاهد تحولات مهمی در تامین صلح و ثبات و امنیت منطقه و آینده روابط آمریکا و ایران خواهیم بود.» این دیپلمات پیشین با اشاره به اینکه پس از انتخاب آیتالله سید مجتبی خامنهای بهعنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی، گمانهزنیهای گستردهای درمورد سلامت و توانایی ایشان در سطح جهان مطرح شد، تاکید کرد: «این تفاهمنامه سند اقتدار و نشانه توانمندی ایشان در تصمیمگیرهای بزرگ برای آینده ایران است.» او همچنین با اشاره به اینکه «پس از انقلاب، گزینه حمله نظامی به ایران، مهمترین خواسته اسرائیل و برخی دیگر از متحدین آمریکا در منطقه بود و بنابراین همه روسای جمهور آمریکا این گزینه را در دستورکار داشتند»، یادآور شد که «پرزیدنت ترامپ تنها رییسجمهوری بود که این ریسک را پذیرفت و رسانههای بزرگ آمریکا هم گزارش دادند که اسرائیل به ایشان اطمینان داده بود که با حمله نظامی، ایران سقوط میکند.» او در ادامه تصریح کرد: «اما مقاومت ایران در جنگ ۳۶۷ روزه آمریکا- اسرائیل درحقیقت به تئوری «گزینه نظامی» و «تغییر رژیم در ایران» خاتمه داد.» موسویان همچنین تاکید کرد: «توافق نهایی بین آمریکا و ایران در صورتی به صلح پایدار خواهد انجامید که واشنگتن و تهران در مورد کلیه اختلافات و نگرانیهای اساسی متقابل گفتوگو و توافق مرضیالطرفین حاصل شود. مذاکرات وزیران خارجه هشتکشور حاشیه خلیجفارس آغاز و در قالب «نظام جدید همکاری و امنیت خلیجفارس»، نهتنها مسوولیت جمعی حفظ امنیت خلیجفارس را برعهده گیرند بلکه همکاریهای همهجانبه مشابه «اتحادیه اروپا» را در حوزه خلیجفارس شکل دهند و با وساطت آمریکا اسرائیل و ایران به تهدیدات نظامی-امنیتی و موجودیتی متقابل چند دهه گذشته خاتمه دهند.»
هشدار عارف درخصوص پرهیز از اختلافات داخلی به بهانه توافق
همزمان محمدرضا عارف در دیدار معاون زنان و خانواده ریاستجمهوری از عملکرد تیم مذاکرهکنندگان ایران قدردانی و ابراز امیدواری کرد که تفاهم اخیر منجربه توافق شود. او در عین حال گفت: «البته ممکن است مخالفتهایی با این روند دیپلماسی وجود داشته باشد که ایرادی ندارد اما نباید تفاوت دیدگاه و نظرها منجر به اختلاف و دعوای داخلی شود. طرف دعوای ما در داخل کشور نیست بلکه دشمنان هستند و باید با اتحاد و انسجام خود را تقویت کنیم.» عارف با تاکید بر اینکه همه باید به نتیجه مذاکرات احترام بگذارند، ابراز امیدواری کرد که حکومتهای منطقه خود را اصلاح کنند.
