تلاش برای احیای مذاکرات و بازسازی اعتماد
جهان صنعت – اصلاحطلبان طی ماههای گذشته عملا به حاشیه رانده شدهاند. جریانی که خود را یکی از دوجناح اصلی قدرت سیاسی در ایران میداند اما در واقع نهتنها قادر نیست بهطور پایاپای در مبارزات قدرت سیاسی رقابت کند بلکه حتی نمیتواند نظر و حرف خود را در بعضی از پیشپاافتادهترین مسائل فرهنگی و اجتماعی به کرسی بنشاند. آن هم درحالیکه این جریان سیاسی در انتخابات ریاستجمهوری اخیر که از قضا آخرین و درعینحال مهمترین انتخاباتی است که در این مملکت برگزار شده، دستکم روی کاغذ دست بالاتر را بهدستآورده و موفق شده است تا اکثریت آرای شرکتکنندگان را بهسوی سبد رای کاندیدای موردنظر خود هدایت کند. اصلاحطلبان حتی در دولتی که به ریاست همین «کاندیدای اختصاصی جبهه اصلاحات ایران» تشکیل شد، جایگاهی ندارند. تا جایی که حتی نمیتوان گفت که آنان دستکم اقلیتی از کرسیهای دولت را به نام خود زدهاند. چراکه اینطور نیست و در واقع جز یکی دو وزیر و چند تن از معاونان رییسجمهور، باقی اعضای دولت نه پیشینهای در فعالیتهای اصلاحطلبانه دارند و نه حتی حاضرند که برای حفظ ظواهر امر هم که شده، خود را اصلاحطلب بنامند. دولتی که آشکارا از هرگونه ارتباط به جریان اصلاحات در ایران ابا دارد و حتی آن معدود اصلاحطلبان حاضر در دولت نیز اذعان دارند که مسعود پزشکیان که رییس دولت است، بیش از آنکه خواهان و طالب اصلاحات باشد، پایبند به اصول است و متمایل به حفظ وضع موجود!
مساله مذاکره روی میز جبهه اصلاحات ایران
در چنین شرایطی اما اصلاحطلبان که دستکم از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به خاک ایران، همان کنش حداقلی را هم که برای خالی نبودن عریضه در راستای برگزار کردن دورهمیها و محافل دورنگروهی برگزار میکردند، ترک کرده بودند، بالاخره از پیله درآمده و دست به برگزاری نشستی سراسری با حضور اصلاحطلبان سراسر کشور زدند؛ نشستی که البته اهمیت آن، نه بهواسطه فعال شدن حداقلی این نیروهای کماثر در عالم سیاست ایرانی بلکه مشخصا در محتوای بحثی بود که در این نشست مطرح شد. بحثی که بیتردید در این روزها، هفتهها و ماههای بلاتکلیفی ایران در میانه جنگ و تحریم و محاصره، اگر نگوییم مهمترین مساله ایرانیان است، بیتردید باید اذعان کنیم که از مهمترین مباحثی است که به هست و نیست و حیات روزمره میلیونها شهروند جنگزده این سرزمین گره خورده است؛ مساله مذاکره یا بهبیان دقیقتر زمینهسازی برای احیای راهبردهای دیپلماتیک و مذاکراتی با هدف حل و فصل اختلافات دیرینه ایران و آمریکا!
تاکید آذر منصوری بر صلح در خارج و داخل
در روزهایی که مسعود پزشکیان با تمام توان وارد میدان شده و از هر فرصتی استفاده میکند تا مگر با ترغیب ایالاتمتحده به بازگشت به تفاهمنامه اسلامآباد، زمینه احیا و از سرگیری مذاکرات پایاندادن به جنگ ایران و آمریکا را فراهم کند، نشست مشترک اعضای هیاترییسه جبهه اصلاحات ایران با هیاترییسه جبهههای اصلاحات استانها برگزار شد و آذر منصوری، رییس جبهه اصلاحات ایران در ابتدای این نشست، بااشاره به شرایط حساس کشور بر ضرورت حمایت از تفاهمنامه ایران و آمریکا و تلاش برای تبدیل آن به یک خواست ملی و گفتمان غالب در فضای سیاسی کشور تاکید کرد. چراکه به باور او، «حمایت از تفاهم ایران و آمریکا، حمایت از صلح است، نه تسلیم!» رییس جبهه اصلاحات ایران در این نشست که بهصورت مجازی برگزار شد، با تاکید بر اینکه مساله اصلی امروز اصلاحطلبان، نه دولت چهاردهم، نه تیم مذاکرهکننده و نه رقابتهای معمول جناحی بلکه «ایران» است، گفت: «نباید اجازه دهیم منافع سیاسی، اقتصادی یا موقعیتی گروههایی که ادامه بحران را به سود خود میدانند، آینده ایران را گروگان بگیرد.» او گفت: «تحریم، حتی اگر با ادعای فشار بر حاکمیت اعمال شود، در نهایت به اقتصاد ایران و مردم آسیب میزند و باید صریحا مورد نقد و محکومیت قرار گیرد.» آذر منصوری که معتقد است «معیار هر توافقی باید منافع ایران و حقوق مردم باشد»، بر ضرورت توجه همزمان به مسائل خارجی و داخلی تاکید کرد و گفت: «صلح خارجی بدون صلح داخلی پایدار نیست.
حمایت از تفاهمنامه نباید بهمعنای فراموش کردن مطالبات جامعه، کاهش شکاف دولت و ملت، افزایش مشارکت، اصلاح حکمرانی و بازسازی سرمایه اجتماعی باشد.» پیشنهاد رییس جبهه اصلاحات ایران برای عبور ایران از بحران کنونی، پیمودن همزمان دومسیر بهظاهر جداگانه است؛ «کاهش تنش در خارج و افزایش اعتماد در داخل»؛ مسیرهایی که بهباور او، «نهتنها دربرابر یکدیگر نیستند بلکه مکمل هم هستند». بنابراین «وقتی با آمریکا برای حل اختلافات مذاکره میکنیم، باید همزمان با مردم خود هم گفتوگو کنیم.» او با تاکید بر اینکه «کشور محل آزمایش محاسبات سیاسی گروهها نیست»، میگوید: «نباید ایران قربانی رقابتهای جناحی شود و نباید با برچسبهایی مانند «خیانت» یا «تسلیمطلبی» مسیر گفتوگو و مذاکره را تخریب کرد.» رییس جبهه اصلاحات ایران که «صلح در داخل و صلح در خارج» را کماکان ازجمله پیشنهادهای این جبهه سیاسی میداند، خواستار توجه جدی به «واقعیتهای اجتماعی» و «کاهش تابآوری مردم» شد و گفت: «امروز بیش از هر زمان دیگری به حفظ ایران نیاز داریم؛ برای حفظ ایران باید تلاش کنیم جنگ متوقف شود، مسیر گفتوگو و مذاکره ادامه پیدا کند و کنار صلح با جهان، مسیر صلح و اعتماد در داخل نیز دنبال شود.»
تلاش اصلاحطلبان استانها برای احیای مذاکرات
بر این اساس باتوجه به آنکه بهنظر میرسد هدف اصلی از برگزاری این نشست سراسری، فعال کردن ظرفیت جبهههای اصلاحات استانها در راستای بلند کردن صدای «مخالفت با جنگ»، «حمایت از گفتوگو» و «مطالبه صلح در سراسر ایران» بود، فرج کمیجانی بهعنوان رییس کمیته امور استانهای جبهه اصلاحات ایران در سخنانی به تشریح این ایده پرداخت و خواستار اتخاذ رویکردی مسوولانه و مبتنیبر منافع ملی در بحث از مساله مذاکره و تفاهمنامه ایران و آمریکا شد. او با تاکید بر اینکه رویکرد اصلاحطلبان نسبتبه گفتوگو، کاهش تنش، جلوگیری از جنگ و تلاش برای تامین منافع ملی از سالها پیش روشن بوده، بر این باور است که کارویژه اصلی اصلاحطلبان در شرایط کنونی این است که با جامعه وارد گفتوگو شوند و به شکلگیری یک گفتوگوی منطقی، آرام و مسوولانه کمک کنند.
کمیجانی بر این اساس به نقش جبهههای اصلاحات استانها اشاره کرد و گفت: «جبهههای اصلاحات استانها بهطورمستقیم با متن جامعه، دانشگاهیان، فرهنگیان، نخبگان، فعالان اجتماعی، رسانهها و گروههای مختلف مردم در ارتباط هستند و میتوانند تصویر دقیقتری از فضای اجتماعی ارائه دهند.» رییس کمیته استانهای جبهه اصلاحات ایران بر ضرورت درک واقعیتهای جامعه در سراسر ایران بهمنظور دستیابی به یک تصمیم مشترک و قابلاجرا تاکید کرد و گفت: «هدف این است که یک نقشهراه مشترک میان جبهه اصلاحات ایران و جبهههای اصلاحات استانی شکل بگیرد و ظرفیت ملی و استانی جبهه اصلاحات در مسیر گفتوگو، صلح، کاهش تنش و تامین منافع ملی به کار گرفته شود.» چراکه به باور او، اگر چنین مسیری شکل گیرد، این اقدام صرفا یک فعالیت سیاسی نخواهد بود بلکه میتواند آغازی برای یک گفتوگوی گستردهتر با جامعه درباره صلح، کاهش تنش و منافع ملی باشد.
پیشنهادهای اصلاحطلبان استانها برای احیای مذاکرات
با این همه، نکته حائزاهمیت در این نشست سراسری این بود که این بار تنها چهرههای شاخص و اعضای هیاترییسه جبهه اصلاحات ایران اظهارنظر نمیکردند و همزمان فرصتی بود تا روسای و اعضای هیاترییسه جبهههای اصلاحات در استانهای مختلف نیز به بیان دیدگاههای خود بپردازند. نشستی که در آن فرهاد درویشی، سخنگوی جبهه اصلاحات استان قزوین؛ تقوی، نایبرییس جبهه اصلاحات استان مازندران؛ عبدالعلیپور، رییس جبهه اصلاحات استان اردبیل؛ امین صمدی، عضو هیاترییسه جبهه اصلاحات استان خراسانشمالی؛ بهرام سمیعی، رییس جبهه اصلاحات استان چهارمحال و بختیاری؛ علیرضا سحرخیز، رییس جبهه اصلاحات استان گیلان؛ بهزادیان، رییس جبهه اصلاحات استان گلستان و برخی دیگر از اصلاحطلبان استانها نیز به بیان دیدگاههای خود پرداختند.
فرهاد درویشی که بهعنوان سخنگوی جبهه اصلاحات استان قزوین در این نشست اظهارنظر میکرد، در سخنانی با تاکید بر ضرورت تدوین یک راهبرد کوتاهمدت و عملیاتی برای عبور از شرایط کنونی، پیشنهاد کرد که با گفتوگو با احزاب مختلف، نمایندگان مجلس و برخی اعضای دولت، زمینه شکلگیری ائتلافی با عنوان «ائتلاف حمایت از مسیر دیپلماسی» فراهم شود. او در عین حال یادآور شد که «تفاهمنامه موجود عملا در وضعیت مناسبی قرار ندارد. بنابراین بهجای تمرکز صرف بر دفاع از تفاهمنامه، باید از اصل مذاکره و مسیر دیپلماسی حمایت کنیم.» فرهاد درویشی بااشاره به ضرورت ارتباط مستقیم با جامعه، همچنین بر ضرورت استفاده از ظرفیت ایرانیان خارج از کشور و میانجیهای فعال در روابط ایران و آمریکا ازجمله پاکستان، قطر، ترکیه و عمان تاکید کرد و گفت: «باید پروژه حمایت از دیپلماسی را از یک پروژه دولتی یا صرفا اصلاحطلبانه، خارج و به یک پروژه ملی تبدیل کنیم.»
تقوی، نایبرییس جبهه اصلاحات استان مازندران نیز با تاکید بر اینکه ایران در یکی از حساسترین مقاطع تاریخی خود قرار دارد، تصریح کرد «تداوم این روند نه به سود ایران است و نه درراستای منافع ملت. منافع ملی، امنیت پایدار و آینده کشور بیش از هر چیز در گرو عقلانیت، گفتوگو و دیپلماسی فعال است.» او خواستار پرهیز اصلاحطلبان از رویکردهای جناحی و تمرکز بر منافع بلندمدت ایران و رفاه مردم شد و در عین حال بااشاره به تلاشی که در استان مازندران بهمنظور تدوین بیانیهای در حمایت از تفاهمنامه اسلامآباد انجام گرفت، گفت: «اگرچه این اقدام با اعتراض برخی مقامات امنیتی و امامجمعه مواجه شد اما بیانیه متوقف نشد و رسانهای شد.» تقوی در عین حال با تاکید بر ضرورت تلاش بیشتر برای کاهش دادن فاصله جامعه با اصلاحطلبان، پیشنهاد کرد که برگزاری نشستها و تجمعات قانونی نیز در دستورکار قرار گیرد. همزمان عبدالعلیپور، رییس جبهه اصلاحات استان اردبیل با تاکید بر اینکه «نادیده گرفتن اصلاحطلبان ازسوی دولت، بیشترین آسیب را متوجه خود دولت کرده»، به آسیبی که در عین حال به جبهه اصلاحات وارد شده اشاره و اذعان کرد که «امروز اصلاحطلبان در افکار عمومی پشتوانه و امکان دفاع موثر از عملکرد دولت را ندارند.» رییس جبهه اصلاحات استان اردبیل بااشاره به نگرانیهای مردم گفت: «مردم با بلاتکلیفی ناشی از شرایط «نه جنگ و نه صلح» مواجهند و درباره آینده کشور پرسشهای جدی دارند؛ ازجمله اینکه چه کسانی تصمیمگیرنده هستند، دولت چه میزان اختیار دارد و اختلافات موجود به کجا خواهد انجامید؟»
عبدالعلیپور تاکید کرد: مساله اصلی صرفا حمایت از یک تفاهمنامه نیست بلکه بازسازی اعتماد مردم به دولت و فرآیند تصمیمگیری در کشور است.»
او تاکید کرد که شرط نخست بازسازی اعتماد از دست رفته مردم، اعتمادسازی و سخن گفتن صادقانه با مردم است. امین صمدی، عضو هیاترییسه جبهه اصلاحات استان خراسانشمالی نیز با انتقاد از رویکردهای جنگطلبانه گفت: «باید با بهحاشیه راندن تندروی و تقویت عقلانیت، هم در سیاست خارجی، مسیر گفتوگو و تفاهم را دنبال کنیم و هم در داخل کشور، زمینه گفتوگو و بازگشت اعتماد را فراهم آوریم.» بهرام سمیعی، رییس جبهه اصلاحات استان چهارمحالوبختیاری نیز با اذعان به اینکه جلب دوباره اعتماد مردم باتوجه به اتفاقات سالهای اخیر، کار دشواری است، تاکید کرد که امروز بخشهایی از جامعه با ابهام درباره اینکه چه کسی تصمیمگیرنده است و کشور چگونه اداره میشود، مواجهند و گفت: «پیشنهادهایی مانند عفو عمومی، توقف اعدامها و کاهش فشارهای اجتماعی باید جدی گرفته شود تا زمینه برای همراهی مردم با دولت، صلحطلبی و سایر اقدامات ملی فراهم شود.»
علیرضا سحرخیز، رییس جبهه اصلاحات استان گیلان نیز با تشریح نگاههای مختلف در جامعه نسبت به شرایط کشور و جنگ، گفت: بهنظر میرسد جامعه را میتوان به چهارگروه تقسیم کرد؛ گروهی که همچنان خواهان استمرار جنگ هستند، گروهی که بهدلیل مخالفت با حاکمیت، چشمانداز سقوط جمهوری اسلامی را دنبال میکنند، گروهی از نیروهای سیاسی و اصلاحطلب که دغدغه آینده ایران و حفظ عزت ملی را دارند و در نهایت گروهی که بهتدریج از نگاه گروه دوم فاصله گرفته و بهطورضمنی از توافق حمایت میکنند.» او که معتقد است جامعه درپی «فاجعه دیماه»، «جنگ» و «ناکارآمدی اپوزیسیون» بهسمت بازنگری در نسخههای قدیمی حرکت میکند، این شرایط را فرصت مناسبی برای جریان اصلاحات دانست و پیشنهاد کرد که یک پویش سخنرانی و گفتوگوی عمومی با محوریت تبیین ضرورت مذاکره و توافق شکل گیرد. بهزادیان، رییس جبهه اصلاحات استان گلستان نیز با اشاره به نشست اخیر رییسجمهور با روسای ستادهای انتخاباتی خود در سراسر کشور گفت: «جمعبندی آن نشست این بود که امروز مهمترین مساله کشور، صلح است و ما آقای پزشکیان را بهعنوان «رییسجمهور صلح» میخواهیم و انتظار داریم این پروژه ملی و میهنی را با جدیت دنبال کند.»
