تحریم؛ ریسک عادی بورس
جواد فلاحیان، کارشناس بازار سرمایه
تحریم‌های جدید آمریکا علیه خودروسازی و حمل‌ونقل، از نگاه بازار سرمایه بیش از آنکه یک شوک مستقیم و یکسان برای تمام صنایع باشد، می‌تواند عملکرد گروه‌های مشخصی از شرکت‌های بورسی را تحت‌تاثیر قرار دهد. در صنعت خودرو، اثر تحریم‌ها بیشتر غیرمستقیم خواهد بود و از مسیر تامین مواداولیه و افزایش بهای تمام‌شده خود را نشان می‌دهد.
بخشی از مواداولیه مورد استفاده قطعه‌سازان وارداتی است و حدود ۲۰درصد مواداولیه آنها از خارج تامین می‌شود بنابراین تحریم‌ها می‌توانند تامین بخشی از مواداولیه را با مشکل مواجه کنند. با این حال، کشور طی سال‌های گذشته با تحریم‌های متعددی مواجه بوده و مسیرهای دورزدن تحریم‌ها را تا حد زیادی شناخته است. از این رو، انتظار نمی‌رود اثر تحریم جدید بر شرکت‌های خودروسازی بسیار شدید باشد.
یکی از پیامدهای احتمالی، افزایش بهای تمام‌شده مواد اولیه خودروسازان و قطعه‌سازان است. در چنین شرایطی، شرکت‌ها معمولا تلاش می‌کنند افزایش هزینه را از طریق افزایش نرخ فروش پوشش دهند بنابراین ممکن است تحریم‌های جدید در نهایت به افزایش نرخ در صنعت خودرو و به‌ویژه قطعه‌سازی منجر شود و بخشی از اثر افزایش بهای تمام‌شده از این طریق جبران شود.
از سوی دیگر، بسیاری از قطعات خودرو در داخل کشور تولید می‌شوند و مواداولیه بخش قابل‌توجهی از این قطعات نیز داخلی است. برخی قطعات خاص که برای خودروهای خاص مورد استفاده قرار می‌گیرند، وابستگی بیشتری به واردات دارند اما این موضوع تاثیر زیادی بر کلیت صنعت خودروسازی نخواهد داشت. ضمن اینکه خودروسازان کشور صادرات‌محور نیستند و بازار هدف آنها عمدتا عراق بوده که در شرایط فعلی صادرات قابل‌توجهی به آن انجام نمی‌شود.
از نظر روانی نیز واکنش بازار سرمایه به تحریم‌های جدید با گذشته تفاوت کرده است. اوایل دهه۹۰، بازار نسبت به اعمال تحریم‌ها واکنش‌های بسیار تند و شدیدی نشان می‌داد اما طی ۱۰تا ۱۵سال گذشته، تحریم‌های مختلف از سیستم پولی و بانکی گرفته تا خدمات و اشخاص، به شکل‌های مختلف اعمال شده‌اند. در نتیجه، نوعی عادی‌سازی تحریم‌ها در بازار سرمایه شکل گرفته است.
به همین دلیل، اخبار تحریم‌ها در شرایط فعلی لزوما واکنش روانی شدیدی در بازار ایجاد نمی‌کند و بازار سرمایه بیشتر از گذشته به تصمیمات و اخبار مربوط به خود شرکت‌ها توجه دارد بنابراین در بررسی اثر تحریم‌های جدید، باید عملکرد و درآمد شرکت‌های هر گروه را به صورت جداگانه مورد توجه قرار داد.
