تاسیسات ترکیبی؛ پیوند صنعت ساختمان و گردشگری

جهان صنعت– مدیرکل سرمایهگذاری، زیرساخت و مناطق نمونه گردشگری وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی با تشریح جزئیات آییننامه طرحهای گردشگری ترکیبی، از ضوابط جدید برای تلفیق کاربریهای گردشگری، تجاری و مسکونی و تسهیل تامین مالی پروژههای گردشگری گفت.
احمد تجری با اشاره به تصویب آئیننامه اجرایی طرحهای گردشگری ترکیبی گفت: این آئیننامه باهدف فراهمکردن امکان ترکیب کاربریهای گردشگری، تجاری، اداری و مسکونی در قالب پروژههای چندمنظوره تدوین شده و میتواند زمینه تغییر الگوی سرمایهگذاری در بخشی از پروژههای گردشگری کشور را فراهم کند.
تجری در تشریح رویکرد طرحهای گردشگری ترکیبی اظهار کرد: در سالهای اخیر، صنعت گردشگری و حوزه ساختوساز در جهان بهسمت الگوهایی حرکت کردهاند که بهجای تفکیک سختگیرانه کاربریها، بر همنشینی هدفمند فعالیتها در یک پهنه شهری یا پروژه متمرکز هستند. این رویکرد که با عنوان توسعه کاربری ترکیبی (Mixed-Use Development) شناخته میشود باهدف ارتقای بهرهوری زمین، افزایش ماندگاری گردشگر و ایجاد ارزشافزوده اقتصادی مورد توجه قرار گرفته است.
وی افزود: در همین راستا آئیننامه اجرایی مربوط به طرحهای گردشگری ترکیبی بر پایه بند«ث» ماده۸۳ قانون برنامه هفتم پیشرفت در جلسه هیات وزیران در چهاردهم اردیبهشت سال۱۴۰۴ به تصویب رسید. این آئیننامه چارچوبی برای ساماندهی پروژههایی فراهم میکند که در آنها کاربری گردشگری در کنار فعالیتهای مکمل قرار میگیرد.
به گفته تجری، در تدوین این آئیننامه علاوه بر توجه به ظرفیتهای اقتصادی پروژهها ملاحظات مربوط به حفظ منابع طبیعی و اراضی کشاورزی نیز در نظر گرفته شده است؛ بهگونهای که اراضی زراعی، باغی و مناطق حفاظتشده محیطزیست از شمول این طرحها خارج شدند.
تعیین سهم کاربریهای مختلف در طرحهای ترکیبی
مدیرکل سرمایهگذاری، زیرساخت و مناطق نمونه گردشگری وزارت میراث فرهنگی با اشاره به ضوابط تعیینشده در این آئیننامه گفت: یکی از موضوعات پیشبینیشده، جلوگیری از تفکیک و تقسیم اراضی دارای کاربری یا پهنه گردشگری است. براساس ماده۳ آئیننامه، افراز، تفکیک و تقسیم این اراضی ممنوع شده تا یکپارچگی پروژهها حفظ شود.
وی درباره سهم کاربریهای غیرگردشگری در این طرحها افزود: طبق ماده۴، در محدوده و حریم شهرها و روستاها، حداکثر ۴۰درصد از زیربنای کل طرح میتواند به واحدهای تجاری، اداری و مسکونی اختصاص یابد. با این حال در حریم شهرها سهم فعالیتهای غیرگردشگری شامل کاربریهای تجاری و اداری بدون احتساب واحدهای مسکونی، حداکثر ۲۰درصد زیربنای کل طرح تعیین شده است.
تجری ادامه داد: اجرای این طرحها باید با رعایت ضوابط شهرسازی و اخذ مجوزهای لازم از مراجع ذیصلاح انجام شود تا ترکیب کاربریها با برنامههای شهری و الزامات مربوط به توسعه مناطق هماهنگ باشد.
پیشفروش مشروط برای تامین مالی پروژهها
تجری درباره سازوکارهای مالی پیشبینیشده در آئیننامه اظهار کرد: یکی از مسائل مهم در اجرای پروژههای گردشگری تامین منابع مالی و مدیریت هزینههای ساخت است. به همین دلیل در ماده۷ آئیننامه، اولویت ساخت و بهرهبرداری از بخشهای گردشگری مورد توجه قرار گرفته و امکان صدور پروانه بهرهبرداری برای این بخش پساز تکمیل آن پیشبینی شده است.
تجری افزود: براساس ماده۸ امکان پیشفروش واحدهای گردشگری در طرحهای ترکیبی فراهم شده است. البته این موضوع به تحقق حداقل ۳۵درصد پیشرفت فیزیکی پروژه رعایت قانون پیشفروش ساختمان مصوب سال۱۳۸۹ و اخذ گواهی عدم خلاف یا پایان کار برای کل طرح مشروط است.
وی با اشاره به اینکه این ضوابط برای تامین مالی پروژهها و رعایت حقوق خریداران در نظر گرفته شدهاند، گفت: پیشفروش میتواند بخشی از منابع مورد نیاز برای ادامه عملیات اجرایی را تامین کند، اما انجام آن باید در چارچوب الزامات قانونی صورت گیرد.
امکان بهرهمندی پروژههای در حال ساخت
مدیرکل سرمایهگذاری، زیرساخت و مناطق نمونه گردشگری درباره وضعیت پروژههایی که پیش از تصویب آئیننامه آغاز شدند نیز اظهار کرد: تاسیسات گردشگری که در حال حاضر در مرحله ساختوساز قرار دارند درصورت انطباق با ضوابط کاربریهای ترکیبی و رعایت سهمهای تعیینشده ۴۰و۲۰درصدی میتوانند از تسهیلات پیشبینیشده در این آئیننامه بهرهمند شوند.
به گفته وی، این امکان میتواند به پروژههای نیمهتمام کمک کند تا با اصلاح نقشه اجرایی و افزودن کاربریهای مکمل از الگوی تککاربری فاصله بگیرند و متناسب با ضوابط جدید توسعه یابند.
خدمات هتلداری درکنار کاربریهای تجاری و مسکونی
تجری با اشاره به تغییر رویکرد صنعت ساختمان در برخی بازارهای بینالمللی گفت: در الگوهای جدید، موضوع صرفا ساخت فضا نیست بلکه ارائه خدمات نیز اهمیت دارد. در این چارچوب بخشهای مسکونی و تجاری مستقر در طرحهای ترکیبی میتوانند از برخی خدمات رفاهی و عملیاتی مجموعههای هتلداری استفاده کنند.
وی افزود: خدماتی مانند خانهداری، نظافت، امنیت هوشمند، سالنهای همایش، مراکز سلامتی و رستورانهای تخصصی ازجمله امکاناتی هستند که میتوانند درکنار کاربریهای مسکونی و تجاری ارائه شوند. به این ترتیب همجواری این بخشها با تاسیسات گردشگری میتواند بر کیفیت خدمات و ارزش اقتصادی مجموعه تاثیر بگذارد.
تنوعبخشی به منابع درآمدی پروژهها
تجری با اشاره به تاثیر ترکیب کاربریها بر مدل اقتصادی پروژههای گردشگری اظهار کرد: وابستگی به درآمدهای تکبعدی و فصلی یکی از چالشهای بهرهبرداری از برخی تاسیسات گردشگری است. در طرحهای ترکیبی بهرهبردار میتواند با مدیریت همزمان کاربریهای اقامتی، تجاری و خدماتی منابع درآمدی متنوعتری داشته باشد.
وی افزود: ایجاد جریانهای درآمدی از بخشهای مختلف میتواند بخشی از ریسک ناشی از نوسانات فصلی گردشگری را کاهش دهد و به پایداری مالی پروژهها کمک کند.
به گفته تجری، اجرای این الگو علاوه بر تاثیر بر وضعیت سرمایهگذاری و بهرهبرداری میتواند بر اشتغالزایی، فعالیت کسبوکارهای محلی و توسعه خدمات مورد نیاز گردشگران نیز اثرگذار باشد.
وی تاکید کرد: تحقق اهداف طرحهای گردشگری ترکیبی به نحوه اجرای ضوابط، رعایت سهم کاربریها و چگونگی مدیریت بخشهای مختلف پروژه بستگی دارد و لازم است این طرحها در چارچوب مقررات تعیینشده اجرا و بهرهبرداری شوند.
