بازار سرمایه به‌دنبال نصف‌کردن سهم بانک‌ها از تامین مالی
جهان صنعت _ سال‌هاست بخش عمده بار تامین مالی اقتصاد ایران بر دوش بانک‌هاست؛ بازاری که حالا با محدودیت منابع و چالش ناترازی مواجه است و نمی‌تواند به‌تنهایی پاسخگوی نیاز روزافزون تولید و سرمایه‌گذاری باشد. درچنین‌شرایطی بازار سرمایه تلاش می‌کند از یک بازار صرفا معاملاتی به‌یکی از ارکان اصلی تامین مالی اقتصاد تبدیل شود.
به‌گزارش ایسنا، سال‌هاست شبکه بانکی اصلی‌ترین کانال تامین مالی اقتصاد ایران محسوب می‌شود و بخش عمده منابع مورد نیاز بنگاه‌ها خانوارها و حتی دولت از مسیر بانک‌ها تامین شده است. درمقابل بازار سرمایه اگرچه طی سال‌های اخیر توانسته نقش پررنگ تری در تامین مالی ایفا کند اما همچنان فاصله قابل‌توجهی با بازار پول دارد. در همین راستا حجت‌الله صیدی، رییس سازمان بورس و اوراق بهادار با اشاره به‌وضعیت تامین مالی در کشور اظهار کرده که در گذشته سهم بازار سرمایه از تامین مالی حدود ۱۰درصد و سهم بازار پول ۹۰درصد بوده اما اکنون سهم بازار سرمایه به۷۸/۱۳درصد رسیده و هدف‌گذاری انجام‌شده رسیدن به‌نسبت ۵۰-۵۰ میان بازار سرمایه و بازار پول است. این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که تامین مالی تولید یکی از مهم‌ترین چالش‌های اقتصاد ایران به‌شمار می‌رود و محدودیت منابع بانکی، ناترازی برخی بانک‌ها و سیاست‌های پولی انقباضی، ظرفیت شبکه بانکی برای پرداخت تسهیلات بهویژه تسهیلات کلان و بلندمدت را محدود کرده است.
چرا تامین مالی از بورس اهمیت دارد؟
تامین مالی از بازار سرمایه این امکان را برای شرکت‌ها فراهم می‌کند که صرفا به‌منابع بانکی وابسته نباشند و متناسب با میزان منابع مورد نیاز، مدت بازپرداخت و ماهیت پروژه ابزار مناسب خود را انتخاب کنند. در نظام بانکی تامین مالی عمدتا بر پایه رابطه بانک و متقاضی تسهیلات انجام می‌شود اما بازار سرمایه طیف گسترده‌ای از ابزارها مانند انواع اوراق بدهی، افزایش سرمایه، عرضه اولیه، صندوق‌ها و روش‌های نوین تامین مالی را در اختیار بنگاه‌ها قرار می‌دهد.
یکی از مهم‌ترین مزیت‌های بازار سرمایه امکان جمع‌آوری منابع خرد و هدایت آنها به‌سمت فعالیت‌های مولد است. صیدی نیز با تاکید بر همین موضوع گفت که هنر بازار سرمایه باید جمع‌آوری منابع خرد و انتقال آن به‌بخش مولد اقتصاد باشد.
به گفته وی، منابع قابل‌توجهی در قالب سپرده‌های بانکی و سایر دارایی‌های مالی وجود دارد که درصورت طراحی ابزارهای مناسب می‌توان آنها را به‌سمت تولید و بهویژه پروژه‌های زیرساختی هدایت کرد. البته انتقال منابع به‌سمت پروژه‌های مولد بدون توجه به‌ریسک و بازده امکان‌پذیر نیست. رییس سازمان بورس نیز بر ضرورت ارائه تصویر روشنی از میزان بازده و ریسک سرمایه‌گذاری در پروژه‌های زیرساختی تاکید کرده چراکه درنهایت سرمایه‌گذار زمانی منابع خود را وارد یک پروژه می‌کند که نسبت ریسک و بازده آن برایش قابل قبول باشد.
ابزارهای جدید چه نقشی دارند؟
در سال‌های اخیر بازار سرمایه ایران تلاش کرده است دامنه ابزارهای تامین مالی را گسترش دهد و علاوه بر روش‌های سنتی مانند انتشار اوراق و افزایش سرمایه ابزارهای جدیدتری را نیز توسعه دهد.
تامین مالی جمعی یکی از همین ابزارهاست که امکان تامین منابع برای طرح‌ها و کسب‌وکارهای کوچک و متوسط را فراهم می‌کند. این روش بهویژه برای بنگاه‌هایی که دسترسی آسانی به‌تسهیلات بانکی یا امکان استفاده از روش‌های بزرگ مقیاس بازار سرمایه ندارند می‌تواند یک مسیر جایگزین باشد.
از سوی دیگر انتشار انواع اوراق بدهی نیز به‌یکی از مسیرهای مهم تامین مالی دولت، شرکت‌ها و برخی نهادهای عمومی تبدیل شده است. دولت و شهرداری‌ها نیز در سال‌های اخیر از ظرفیت انتشار اوراق برای تامین منابع مورد نیاز پروژه‌ها و هزینه‌های خود استفاده کردند.
فاصله ۷۸/۱۳ تا ۵۰درصد
باوجود رشد سهم بازار سرمایه، رسیدن از سهم فعلی ۷۸/۱۳درصدی به‌هدف ۵۰درصدی مسیری طولانی پیش روی سیاستگذار قرار می‌دهد. این هدف تنها با افزایش حجم انتشار اوراق یا ورود چند شرکت جدید به‌بازار سرمایه محقق نمی‌شود بلکه نیازمند توسعه عمق بازار، افزایش اعتماد سرمایه‌گذاران، ثبات مقررات و فراهم‌کردن امکان تامین مالی بلندمدت است.
درنهایت کاهش اتکای اقتصاد ایران به‌منابع بانکی می‌تواند علاوه بر افزایش ظرفیت تامین مالی تولید فشار بر ترازنامه بانک‌ها را نیز کاهش دهد. در چنین شرایطی بازار سرمایه می‌تواند با استفاده از ابزارهای متنوع و جذب منابع خرد و کلان نقش بیشتری در انتقال نقدینگی به‌سمت بخش واقعی اقتصاد ایفا کند؛ مسیری که حالا سازمان بورس سهم ۵۰درصدی از تامین مالی اقتصاد را برای آن هدف‌گذاری کرده است.
