بازار در خطر واگذاری
جهان صنعت- وضعیت صادرات زعفران ایران در پنج‌ماه نخست سال، همچنان با ابهام آماری و مشکلات متعدد اجرایی همراه است. در شرایطی که صادرکنندگان برای حفظ بازارهای خارجی با چالش‌های ناشی از تحریم، محدودیت‌های بانکی و افزایش هزینه‌های حملونقل مواجه هستند، نبود آمار رسمی صادرات نیز امکان ارزیابی دقیق عملکرد این بخش را دشوار کرده است.
غلارضا میری، رییس اتحادیه صادرکنندگان زعفران خراسان‌رضوی، با اشاره به اینکه گمرک پس از جنگ آمار صادرات را منتشر نکرده است، اظهار کرد: درحال‌حاضر آمار مشخصی از صادرات پنج‌ماه نخست سال در اختیار اتحادیه قرار نگرفته و نمی‌توان رقم دقیقی از میزان صادرات ارائه کرد.
چالش نبود آمار مشخص!
میری با بیان اینکه صادرات زعفران همچنان انجام می‌شود، افزود: شرکت‌هایی که در این حوزه فعالیت می‌کنند، باوجود تمام مشکلات، صادرات خود را ادامه می‌دهند اما نبود آمار رسمی باعث شده است تصویر دقیقی از وضعیت صادرات در دسترس نباشد.
این فعال صنعت زعفران تاکید کرد: برای بررسی شرایط صادرات، باید آمار گمرکی در اختیار فعالان اقتصادی قرار گیرد تا بتوان میزان صادرات، روند تغییرات و وضعیت بازارهای هدف را ارزیابی کرد. به‌گفته وی، نبود آمار تنها یک مشکل آماری نیست، بلکه تصمیم‌گیری برای صادرکنندگان و سیاستگذاری در این بخش را نیز دشوار می‌کند. زمانی که اطلاعات دقیق از میزان صادرات و بازارهای مقصد وجود نداشته باشد، امکان برنامه‌ریزی برای تولید، فروش و توسعه بازار نیز کاهش می‌یابد.
افزایش هزینه‌های صادراتی و ریسک حمل بار
رییس اتحادیه صادرکنندگان زعفران در ادامه بااشاره به مهم‍‌ترین مشکلات صادرات این محصول گفت: یکی از مسائل اصلی، افزایش هزینه‌های صادراتی و ریسک ارسال بار است. در شرایط فعلی، صادرات مستقیم به برخی کشورها با هزینه‌های بالایی انجام می‌شود و صادرکنندگان برای ارسال محموله‌های خود با مشکلات متعددی مواجه هستند. میری افزود: هزینه حملونقل، ریسک ارسال بار و دشواری‌های مربوط به بازگشت ارز، از جمله مسائلی است که فشار زیادی بر صادرکنندگان وارد کرده و این مشکلات در شرایط پس از جنگ، تشدید شده و هزینه‌های صادرات را افزایش داده است.
به‌گفته وی، صادرکنندگان در برخی موارد ناچار هستند برای انجام صادرات از مسیرهای غیرمستقیم استفاده کنند؛ موضوعی که هم هزینه‌های بیشتری به همراه دارد و هم ریسک فعالیت تجاری را افزایش می‌دهد.
میری ادامه داد: صادرات در شرایط فعلی با مشقت زیادی انجام می‌شود و صادرکنندگان برای حفظ بازارهای خود باید با مشکلات متعددی دست و پنجه نرم کنند.
بازگشت ارز؛ چالش قدیمی که تشدید شده است
رییس اتحادیه صادرکنندگان زعفران یکی دیگر از مشکلات مهم این بخش را بازگشت ارز حاصل از صادرات عنوان کرد و گفت: این مساله از گذشته وجود داشته اما در شرایط فعلی شدت بیشتری پیدا کرده است. میری بااشاره به اینکه نرخ‌های مختلف در بازار ارز، هزینه‌های صادرات را افزایش داده است، افزود: در برخی مقاطع، اختلاف نرخ ارز حدود ۱۰درصد بوده و در شرایط فعلی این اختلاف به ۲۰درصد و حتی بیشتر از آن رسیده است.
به‌گفته میری، این اختلاف نرخ باعث می‌شود صادرکننده نتواند با قیمت مناسب در بازارهای جهانی فعالیت کند و در نهایت، قدرت رقابت خود را از دست بدهد. وی تاکید کرد: مشکلات بازگشت ارز تنها مربوط به زعفران نیست بلکه بسیاری از محصولات صادراتی کشور با این مساله مواجه هستند. با این حال، در محصولی مانند زعفران که بازار جهانی آن به‌شدت رقابتی است، این مشکل تاثیر بیشتری بر قدرت رقابت صادرکنندگان دارد.
رقابت با افغانستان و خطر از دست رفتن بازارها
رییس اتحادیه صادرکنندگان زعفران بااشاره به وضعیت رقابت ایران با افغانستان گفت: اگر سیاست‌های ارزی اصلاح نشود، این مسائل در نهایت به‌نفع کشور افغانستان تمام خواهد شد.
میری افزود: در شرایطی که صادرکننده ایرانی باید ۱۰، ۲۰ و حتی ۳۰درصد هزینه بیشتری برای صادرات پرداخت کند، تاجر افغانستانی با هزینه تمام‌شده پایین‌تر می‌تواند در بازار جهانی فعالیت کند.
به‌گفته وی، این اختلاف هزینه باعث می‌شود مشتریان خارجی به‌سمت رقبای ایران بروند و بازارهای سنتی کشور در معرض از دست رفتن قرار گیرد.
میری تاکید کرد: اگر این روند ادامه پیدا کند، صادرکنندگان ایرانی که سال‌ها برای ایجاد بازارهای خارجی تلاش کرده‌اند، به‌تدریج از بازار خارج خواهند شد و جای آنها را رقبای دیگر خواهند گرفت.
رییس اتحادیه صادرکنندگان زعفران ادامه داد: بازارهای صادراتی به‌سادگی به دست نمی‌آیند و برای ایجاد ارتباط با مشتریان خارجی، سال‌ها زمان و هزینه صرف شده است. بنابراین از دست دادن این بازارها می‌تواند خسارت بزرگی برای صنعت زعفران ایران باشد.
اصلاح سیاست‌های ارزی؛ مطالبه اصلی صادرکنندگان
میری بااشاره به راهکارهای پیشنهادی برای کاهش مشکلات صادرات گفت: یکی از اقداماتی که می‌تواند به حل مشکلات کمک کند، اصلاح سیاست‌های ارزی و تسهیل بازگشت ارز حاصل از صادرات است.
به‌گفته وی، اگر صادرکننده بتواند ارز حاصل از صادرات را با شرایط مشخص و قابل‌پیش‌بینی به کشور بازگرداند، امکان برنامه‌ریزی برای فعالیت تجاری و رقابت در بازارهای جهانی افزایش می‌یابد.
این مسوول افزود: در شرایط فعلی، صادرکنندگان باید بتوانند هزینه‌های صادراتی خود را به‌صورت دقیق محاسبه کنند و براساس آن، قیمت محصول را تعیین کنند اما زمانی که نرخ ارز و هزینه‌های بازگشت ارز مشخص نباشد، برنامه‌ریزی برای صادرات دشوار می‌شود.
رییس اتحادیه صادرکنندگان زعفران تاکید کرد: اصلاح سیاست‌های ارزی باید به‌گونه‌ای باشد که صادرکننده بتواند هزینه‌های واقعی صادرات را در قیمت تمام‌شده محصول لحاظ کرده و درعین‌حال، قدرت رقابت خود را در بازارهای جهانی حفظ کند.
ضرورت تسهیل واردات برای حمایت از صادرات
میری در ادامه به موضوع واردات و ارتباط آن با صادرات اشاره کرد و گفت: یکی از راهکارهایی که می‌تواند به کاهش مشکلات صادرکنندگان کمک کند، تسهیل واردات کالاها و مواد موردنیاز صادرکنندگان است.
به‌گفته‌وی، در برخی موارد، صادرکننده برای واردات یک کالا یا محصول، باید تعرفه مشخصی پرداخت کند. اگر این تعرفه از ابتدا مشخص باشد، صادرکننده می‌تواند آن را در قیمت تمام‌شده محصول لحاظ و با مشتری خارجی براساس شرایط واقعی بازار مذاکره کند.
این مسوول افزود: در صورتی که تعرفه واردات و هزینه‌های مربوط به آن از ابتدا مشخص باشد، صادرکننده می‌تواند برنامه‌ریزی دقیق‌تری داشته باشد و از بروز مشکلات در ادامه مسیر جلوگیری کند.
تحریم‌های بانکی و دشواری حفظ برند ایرانی
رییس اتحادیه صادرکنندگان زعفران در بخش دیگری از سخنان خود بااشاره به ضرورت حفظ برند زعفران ایرانی در بازارهای جهانی گفت: برای حفظ یک‌برند در بازار جهانی، باید امکان حضور مستمر در بازار و ارتباط مستقیم با مشتریان وجود داشته باشد.
میری افزود: شرکت‌های صادرکننده باید بتوانند تبلیغات انجام دهند، در بازار حضور داشته باشند و محصول خود را به شکل مناسب معرفی کنند اما در شرایط فعلی، تحریم‌های بانکی و مشکلات نقل‌وانتقال پول، این امکان را برای صادرکنندگان محدود کرده است.
به‌گفته این مسوول، مشتری خارجی نیز با مشکلات مشابهی مواجه است. زمانی که یک مشتری خارجی بخواهد از ایران زعفران خریداری کند، باید برای انتقال پول و دریافت محصول، مسیرهای غیرمستقیم و پیچیده‌ای را طی کند. وی تاکید کرد: این مسائل باعث می‌شود همکاری با صادرکنندگان ایرانی برای مشتریان خارجی دشوار شود و در نهایت، برند زعفران ایران نیز از این شرایط آسیب ببیند.
هشدار درباره کاهش قدرت برند زعفران ایران
رییس اتحادیه صادرکنندگان زعفران در پایان گفت: اگر مشکلات صادراتی و ارزی حل نشود، برند زعفران ایران نه‌تنها تقویت نخواهد شد بلکه روزبه‌روز از قدرت آن در بازارهای جهانی کاسته می‌شود.
میری افزود: برای حفظ جایگاه زعفران ایران، باید شرایطی فراهم شود که صادرکنندگان بتوانند با هزینه مناسب، ریسک کمتر و امکان برنامه‌ریزی دقیق‌تر فعالیت کنند.
به‌گفته وی، در غیر این صورت، بازارهایی که طی سال‌ها برای آنها تلاش شده است، در معرض ازدست‌رفتن قرار خواهند گرفت و رقبای دیگر می‌توانند جایگاه ایران را در بازار جهانی زعفران تصاحب کنند.
میری تاکید کرد: حفظ بازارهای صادراتی نیازمند اصلاح سیاست‌های ارزی، کاهش هزینه‌های صادرات، تسهیل نقل و انتقال پول و حمایت از صادرکنندگان است؛ مسائلی که باید در سیاستگذاری‌های اقتصادی کشور موردتوجه قرار گیرد.
منبع: بازار
