انزلی در جستوجوی بازار تازه گردشگری
جهان صنعت– بندر انزلی سالهاست با ساحل، تالاب و گردشگری تفریحی شناخته میشود اما حالا توسعه یک الگوی متفاوت از سفر در این شهر درحال مطرح شدن است؛ گردشگری سلامت و تندرستی. ایدهای که اگرچه در سالهای گذشته نیز در نقاط مختلف کشور مطرح شده اما در انزلی میتواند از مزیتهای طبیعی، اقامتی و جغرافیایی این شهر استفاده کند و بخشی از بازار جدید گردشگری را شکل دهد.
علیرضا تابش، مدیرعامل هلدینگ گردشگری تامیناجتماعی، با اشاره به برنامه این مجموعه برای ورود جدیتر بهحوزه گردشگری سلامت گفت: خدمات این بخش باید از شکل پراکنده خارج و درقالب محصولی منسجم ارائه شود. او در توضیح رویکرد جدید مجموعه خود، از تلاش برای پیوند دادن اقامت، خدمات سلامت و تندرستی و تجربه گردشگری سخن گفته است؛ مدلی که نمونهای از آن در انزلی در حال پیگیری است.
آنطور که این مقام مسوول ابراز داشته، پروژه «دهکده سلامت و تندرستی» که در دهکده ساحلی انزلی احداث شده با هدف ایجاد پیوند میان اقامت، خدمات سلامت و تندرستی و تجربه گردشگری تعریف شده است. در این مجموعه، علاوه بر اقامت، خدماتی مانند مشاوره سلامت، خدمات تخصصی، فضاهای آرامش و تندرستی و برخی فعالیتهای مرتبط با سبک زندگی سالم پیشبینی شده است.
دهکده سلامت و تندرستی با تغییر کاربری یکی از بناهای قدیمی در زمینی در حدود چهار هزار مترمربع درحال آمادهسازی است که به گفته مسوولان پروژه، پیش از آغاز عملیات وضعیت مناسبی نداشته است.
سید میثم سیدباقری، مدیرعامل شرکت دهکده ساحلی، میگوید: این زمین از داراییهای شرکت هگتا بوده و تعیین تکلیف حقوقی آن و دریافت مجوزهای مربوط به تغییر کاربری، بخشی از مسیر اجرای پروژه را تشکیل داده است.
ایده اصلی پروژه بنا بر توضیح مجریان، درمانمحور نیست بلکه قرار است فرد در کنار تفریح و اقامت، خدماتی برای سلامت جسم و آرامش روان دریافت کند. تغذیه، مشاوره سلامت، ریلکسیشن و ماساژ ازجمله خدماتی است که برای این مجموعه پیشبینی شده و «کافه سلامت» نیز بخشی از آن خواهد بود.
برای بخش بعدی پروژه نیز حدود ۱۰واحد اقامتی با الگوی کلبههای سوییسی در نظر گرفته شده است. مسوولان پروژه میگویند این بخش قرار است طی حدود سه ماه آینده تکمیل شود و پس از آن، مجموعه بتواند میزبان تورهای چندروزه سلامت باشد. مدت این تورها بین چهار روز تا یک هفته پیشبینی شده و هدف، ایجاد تجربهای ترکیبی از اقامت، تفریح، تغذیه و خدمات سلامت عنوان شده است.
همکاری با مجموعه دانشگاهی در حوزه طب سنتی نیز از دیگر بخشهایی است که برای این پروژه اعلام شده است.
بازنشستگان تامیناجتماعی یکی از گروههای هدف این مجموعه هستند و دیگر گروههای شغلی پراسترس نیز از سوی مسوولان پروژه به عنوان بخشی از جامعه هدف مورد اشاره قرار گرفتهاند.
برآورد درآمد سالانه این پروژه ۶۷۹هزار و ۲۰۰میلیونریال اعلام شده و بنابر اعلام مجریان طرح، بخش قابلتوجهی از عملیات اجرایی آن انجام شده است. در کنار آن، ظرفیتهای اقامتی و گردشگری دهکده ساحلی انزلی نیز در برنامه توسعه قرار دارد.
مدیرعامل هلدینگ گردشگری تامیناجتماعی معتقد است یکی از تغییرات مهم در رویکرد مجموعه تحت مدیریتش، فاصله گرفتن از نگاه صرفا داراییمحور است. به گفته او، در یک سال گذشته تلاش شده داراییهای موجود صرفا به عنوان املاک و تاسیسات دیده نشوند، بلکه هر کدام در جای خود به بخشی از یک زنجیره اقتصادی و گردشگری تبدیل شوند.
از نگاه او، بازسازی و مقاومسازی هتلها، نوسازی ناوگان ریلی، فعال کردن ظرفیتهای کماستفاده، توسعه پروژههای اقامتی و ورود به گردشگری سلامت باید در ارتباط با یکدیگر دیده شوند.
او تاکید دارد پروژه جدید نباید صرفا به دلیل ایجاد یک دارایی تازه تعریف شود، بلکه باید از نظر بازار، بازده اقتصادی، اشتغال، ظرفیت مقصد و امکان قرار گرفتن در زنجیره خدمات گردشگری مورد ارزیابی قرار گیرد.
یکی از چالشهای توسعه گردشگری سلامت در ایران، فاصله میان ظرفیتهای موجود و محصول گردشگری قابل عرضه است. ممکن است یک شهر از امکانات درمانی، اقامتی یا طبیعی برخوردار باشد، اما این ظرفیتها الزاما به یکدیگر متصل نشده باشند. تابش نیز بر همین مساله تاکید دارد و معتقد است استفاده از ظرفیت بخش خصوصی میتواند علاوه بر تامین سرمایه، دانش مدیریتی، بازار، فناوری و تجربه بهرهبرداری را وارد پروژههای گردشگری کند.
به گفته او، هدف این است که داراییهای موجود سریعتر به چرخه اقتصادی بازگردند و پروژههای جدید نیز براساس تقاضای واقعی بازار شکل بگیرند.از سوی دیگر بخشی از ایده شکل دادن به زنجیره گردشگری، به حملونقل ریلی مربوط میشود. به گفته مدیرعامل هگتا، در این چارچوب، نوسازی و بازسازی بخشی از واگنهای قدیمی شرکت رجا در دستور کار قرار گرفته و همزمان ایده توسعه گردشگری ریلی دنبال میشود. براساس این رویکرد، قطار صرفا وسیلهای برای رسیدن به مقصد نیست و میتواند بخشی از تجربه سفر باشد. ترکیب حملونقل ریلی با اقامت، جاذبههای تاریخی و طبیعی و خدمات مقصد میتواند سفر را از یک جابهجایی ساده به یک محصول گردشگری تبدیل کند.
توسعه گردشگری انزلی نمیتواند جدا از ظرفیتهای گستردهتر گیلان بررسی شود. تابش معتقد است ظرفیت گردشگری این استان تنها به ساحل و اقامت محدود نمیشود و مجموعهای از ظرفیتهای فرهنگی، تاریخی و طبیعی میتوانند در طراحی محصولات جدید مورد استفاده قرار گیرند.
میراث ادبی و فرهنگی، شخصیتهایی مانند استاد معین، تاریخ معاصر، میراث مرتبط با نهضت جنگل، ظرفیتهای سینمایی و لوکیشنهای فیلم، روایتهای مرتبط با جنگ جهانی، گردشگری خوراک و طبیعت از جمله ظرفیتهایی هستند که میتوانند در کنار گردشگری ساحلی قرار گیرند.
این نگاه میتواند به کاهش وابستگی گردشگری گیلان به سفرهای کوتاهمدت و فصلی کمک کند. اگر گردشگر برای مجموعهای از تجربهها به منطقه سفر کند، امکان افزایش مدت اقامت و توزیع درآمد گردشگری در میان کسبوکارهای محلی نیز بیشتر خواهد شد.
انزلی اگر بتواند از ظرفیت ساحل و تالاب فراتر برود و آنها را در کنار خدمات جدیدی مانند سلامت و تندرستی قرار دهد، میتواند بخشی از فصلپذیری گردشگری خود را کاهش دهد و به مقصدی متنوعتر تبدیل شود. اما شرط آن، توسعهای است که هم بازار را بشناسد و هم ظرفیت مقصد را؛ توسعهای که به جای ساختن صرفِ دارایی، به ساختن «تجربه گردشگری» و ایجاد ارزش برای شهر و جامعه محلی فکر کند.
